استعاره و ارجاع در هنجارگذاری کیفری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 دانش آموخته دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

10.22034/thdad.2021.523286.1677

چکیده

تأمل در چگونگی تنظیم و صورت­بندی قانون کیفری و زیر ذره­بین قرار­دادن مقنن در فرایند جرم­انگاری، کیفرگذاری و عنوان­گذاری(وصف­گذاری) عمل مجرمانه، نقش مهمی در ارتقای کیفیت قانون دارد. قوانین کیفری افزون بر بُعد ماهوی، از بعد شکلی و کاربست تکنیک­هایی مانند ارجاع و استعاره هم شایسته توجه­اند. با وجود اهمیت شیوه­های جرم­انگاری و کیفرگذاری و تأثیر گسترده این شیوه­ها بر مرحله اجرای قانون، بسترهای کاربست استعاره یا استفاده از نظام تعیین غیرمستقیم کیفر، چالش­های پیش­رو و ارزیابی ضرورت یا عدم ضرورت استفاده از­این تکنیک­ها، کمتر بررسی شده است. پرسش پژوهش حاضر این ­است که: شکل­دهی قوانین کیفری با کاربست استعاره(فرض) و ارجاع کیفر، چگونه بر کیفیت و پیش­بینی­پذیری آثار قانون اثر می­گذارد؟ با ­توسل به کدام ضابطه­ها می­توان از چالش­های نظری و عملی این تکنیک­ها کاست؟ مقاله با تکیه بر روش توصیفی-تحلیلی، ضمن بررسی زمینه­های ورود این شیوه­ها به پهنه قانونگذاری کیفری، و با بررسی 30 فقره دادنامه کیفری مرتبط، به چالش­های کاربست استعاره­تقنینی و ارجاع، در بستر ­قضایی ایران، می­پردازد. در­نهایت، مقاله کاربست استعاره تقنینی و ارجاع کیفر را روشی همواره مطلوب و کارآ ارزیابی نمی­کند و با طرح ایده «یکسان‌سازی جرایم در ­پرتو وصف‌گذاری مشترک یا کیفرگذاری در متن مشترک» تفسیری سنجیده­تر از قوانین متضمن استعاره یا ارجاع کیفر ارائه می­نماید. همچنین پایبندی به ضابطه­هایی نظیر رعایت ضوابط الحاق، توجه به کارکردهای وصف کیفری(وصف­گذاری منصفانه) و تناسب مجازات، در کاربست ضرورت­محور و کمینه از­این شیوه­ها مؤثر است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Fiction and Reference Techniques in Criminal Normativeization

نویسندگان [English]

  • Rahim Nobahar 1
  • Zeynab Laki 2
1 Associate Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
2 PhD student in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Contemplation on how criminal law is formulated and placed under the microscope of the legislature in the process of criminalizing, punishing and characterizing (labelling) a criminal act has an important role in improving the quality of the law. In addition to the substantive dimension, criminal law deserves attention in terms of form and application of techniques such as fiction and reference. Despite the importance of criminalization and dtermining the punishment methods and the wide consequences of these methods on the implementation of the law, the contexts of fiction application or the use of indirect punishment system, the challenges ahead and the assessment of the necessity or non-necessity of using this technique have been less studied. This article studies the effects of formation of criminal regulations on the quality and predictability of the consequence of law through using fiction and referral of punishment. It also studies criteria which can be used to reduce the theoretical and practical challenges of these techniques. Relying on a descriptive-analytical method, the article examines the grounds for the entry of these methods into the criminal legislation, through the review of 30 related criminal verdicts. The article also reviews basic challenges of using legal fiction and referring in judicial precedent. Finally, the article does not evaluate the use of legal fiction and referral of punishment as a desirable and efficient method. The article proposes the idea of ​​"unifying crimes in the light of common label or punishment in common text" and a more thoughtful interpretation of the laws of fiction or referral of punishment. According to the findings of the article, adherence to criteria such as the rules of accession, attention to the functions of criminal characterization (fair labeling) and the appropriateness of punishment, is effective in mimimumizing these methods.

کلیدواژه‌ها [English]

  • legal fiction
  • referral of punishment
  • exemplary crimes
  • uniformity of crimes