واکاوی تطبیقی"جانشینی موقت" مقام ریاست جمهوری در نظام حقوقی ایران، مصر و ترکیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی ، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه تبریز ، تبریز، ایران.

10.22034/thdad.2021.521455.1642

چکیده

پایان دوره ریاست جمهوری همانند سایر مناصب عمومی، صرفا با انقضاء دوره قانونی مسئولیت همراه نیست، بلکه در کنار پایان طبیعی دوره از حیث زمانی، باید از سایر عوامل اختیاری نظیر "استعفا" و یا قهری همچون "فوت" نام برد. در این حالات، رئیس جمهور برای مدت موقت مانند بیماری یا مدت دائم نظیر مرگ، صلاحیت تصدی پست ریاست جمهوری را از دست داده و تا تعیین و انتخاب رئیس جمهور جدید، جانشین صلاحیت‌داری به طور موقت مسئولیت-های وی را بر عهده می‌گیرد. مسلما این ایام "فترت" به سبب فقدان رئیس‌جمهور، در حقوق اساسی کشورها از اهمیت زیادی برخوردار است. لذا و به تبع مسئله مذکور، پرسش اصلی نوشتار این است که کشورهای مورد مطالعه برای دوران جانشینی موقت مقام ریاست جمهوری چه موازین حقوقی پیش بینی کرده اند؟ در پاسخ به پرسش مذکور، مقاله با روش توصیفی- تحلیلی به مطالعه وضعیت "جانشینی موقت" ریاست جمهور در سه کشور ایران، مصر و ترکیه پرداخته است. اهم دستاوردهای پژوهش این است که اولا عبارت "جانشینی موقت" اصطلاحی مناسب و دقیق-تر از "کفالت" است ثانیا موازین مقرر برای مسئله مذکور در نظام حقوقی ایران، کامل‌تر و جامع‌تر از دو کشور دیگر بیان شده است. ثالثا با اذعان به این مطلب که ایجاد چنین اوضاعی، استثنائی و بعید الوقوع است، باید بیان داشت که جهت پیشگیری از نا‌به‌سامانی این دوران، لازم است نظام حقوقی حاکم بر آن دقیق و جامع باشد. امری که در برخی نظام های حقوقی مغفول مانده است. چنین لزومی بیشتر ناظر به اصلاح نظم حقوقی است از حیث نا مشخص بودن سازوکار دقیق جانشینی و وجود ابهامات در آن که منجر به چالش هایی خواهد شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Comparative Analysis of the "Interim Succession" of the President In the legal system of Iran, Egypt and Turkey

نویسندگان [English]

  • ebrahim mousazadeh 1
  • hamed aali 2
  • asghar asgharivahdati 3
1 Professor, Department of Public Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 PhD Student in Public Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Graduate of Master of Public Law, Faculty of Law, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
چکیده [English]

The end of the presidency, like other public office, is not only the expiration of the legal term of office, but in addition to the natural end of the term in terms of time, other voluntary factors such as "resignation" or coercion such as "death" must be mentioned. In these cases, the president loses the presidency for a temporary period, such as illness or permanent death, and temporarily assumes his responsibilities until a new president is appointed and elected. ‌girê. Certainly, these days of "death" are very important in the constitutional rights of countries due to the absence of the president. Therefore, and consequently of the mentioned issue, the main question of the article is what legal standards have the studied countries envisaged for the period of temporary succession of the President? In response to this question, the article uses a descriptive-analytical method to study the situation of "temporary succession" of the president in three countries: Iran, Egypt and Turkey. The main achievements of the research are that, firstly, the term "temporary succession" is an appropriate and more accurate term than "sponsorship". Thirdly, acknowledging that the creation of such a situation is exceptional and unlikely, it should be noted that in order to prevent the disorder of this period, it is necessary for the legal system to be precise and comprehensive. This is something that has been overlooked in some legal systems. Such a need is more concerned with reforming the legal order in terms of the unclear mechanism of succession and the existence of ambiguities in it, which will lead to challenges.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Temporary succession
  • constitutional rights
  • Presidency
  • Iranian constitution
  • Turkish constitution
  • Egyptian constitution