تأملی فقهی حقوقی پیرامون قصاص مادر در مقابل فرزند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق دانشگاه قم، قم، ایران

2 استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران

10.22034/thdad.2021.523867.1688

چکیده

اغلب فقهای اسلامی قائل به نفی قصاص از پدر در صورت جنایت عمدی بر فرزند هستند. با وجود این در خصوص الحاق مادر به پدر اختلاف‌نظر وجود دارد. فقهای اهل تسنن عمدتاً مادر را همانند پدر غیر قابل قصاص می‌دانند، موضعی که در مقررات کیفری کشورهای تابع فقه اهل سنت نیز پذیرفته شده است. با وجود این قوانین کشور ما به‌تبع قول مشهور فقه امامیه صرفاً بر برداشتن قصاص از پدر تصریح و همین موجب شده است تا دکترین حقوقی مادر را مستوجب قصاص بداند.
در نوشتار حاضر با روش توصیفی تحلیلی مسأله بررسی و مشخص می‌گردد تنها مستند قابل اعتنای فتوای مشهور عمومات ادله قصاص است که در موارد دیگر مانند اجداد به جهت ملاک‌هایی تخصیص زده شده‌اند که به طریق اولی می‌بایست نسبت به مادر نیز اعمال شوند، به ویژه اینکه والدی که بنابر نصوص قابل قصاص نیست بر مادر نیز اطلاق می‌شود و روایات نیز بر قصاص مادر هیچ‌گونه تصریحی نداشته و اساساً اصحاب در این خصوص حتی سؤال ننموده‌اند، قرائنی که قصاص مادر را در معرض شبهاتی قرار می‌دهد که مجرای اصل احتیاط است. از جهت حقوقی نیز با توجه به عدم تصریح قانونی می‌توان بر اساس فتوای اقلیت به ویژه نظر مقام معظم رهبری مادر را از شمول قصاص خارج نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A jurisprudential legal dispute regarding the retaliation of the mother in the crime against the child

نویسندگان [English]

  • Rouhollah Akrami 1
  • Morteza Fathi 2
1 Associate Professor Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Qom University,Qom.iran.
2 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Qom University, Qom, Iran
چکیده [English]

Most Islamic jurists believe that a father will not retaliate against his son in a deliberate crime. However, there is disagreement about the mother joining the father. Sunni jurists mainly believe that the mother cannot be retaliated like the father, a position that is also accepted in the penal regulations of the countries subject to Sunni jurisprudence. According to the famous Fatwa of Imami jurisprudence, the regulations of our country have specified the removal of retribution only against the father, and this issue has caused the legal doctrine of the mother to be subject to retribution..
In the present study, the issue is examined with a descriptive analytical method and it is clear that the only valid document of the famous fatwa of the jurists is the general reasons for retribution, which in other cases, like the grandparents, have been left out for reasons that should apply to the mother in the first place; In particular, a parent who is not retaliated according to the hadiths is also referred to as a mother and also the hadiths do not say anything about the retaliation of the mother, and the companions did not even ask the infallibles about this issue. Evidence that exposes the mother's retaliation to suspicions that should be avoided. From a legal perspective, due to the lack of legal clarification, the mother can be excluded from retaliation based on the fatwa of the minority, especially the opinion of the leadership.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Retribution punishment
  • Crime against a child
  • Retaliation of the mother
  • Islamic Jurisprudence
  • Iranian criminal law