دادسرای عمومی و انقلاب تهران تعالی حقوق 2717-4360 11 3 2026 02 20 Manifestations of the community of cause and steward in judicial procedure in terms of Islamic penal code 1370 and 1392. جلوه هایی از اجتماع سبب و مباشر در رویه قضایی با توجه به قانون مجازات اسلامی 1370 و 1392 261 291 710003 10.22034/thdad.2023.2005390.2528 FA سیدرضا حسینی دانشجوی دکتری، گروه حقوق ;کیفر و جرم شناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم ایران سید حسین هاشمی دانشیار و عضو هیات علمی گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه مفید، قم ، ایران احمد حاجی ده آبادی عضو هیئت علمی دانشگاه پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران 0000-0002-0389-6215 Journal Article 2023 08 06 Committing a crime may happen with the help of a supervisor, or with the help of an agent, or the association of a cause and an agent, and the level of responsibility of the perpetrators is of great importance in jurisprudence and criminal law. From the point of view of jurists, in the society of the cause and the steward, the principle is the responsibility of the steward, and the issue of legitimacy is raised, which the Islamic Penal Code of 1370 is based on. Is located. In the Islamic Penal Code of 1370, in the association between the cause and the guardian, the guardian was the guarantor unless the cause was strong. or share and the issue of distribution of responsibility was brought up and the legislator in 2013 in the discussion of the community of cause and effect easily disagreed with the opinion of the famous jurists and ignored the issue of legality on which there was even a claim of consensus among the jurists, which showed signs of changes in the procedure. We consider judicially. ارتکاب جرم ممکن است به مباشرت یا به تسبیب یا با اجتماع اسباب یا اجتماع سبب و مباشر رخ دهد که میزان مسئولیت مرتکبان در فقه و حقوق کیفری از اهمیت بالایی برخوردار است. از نظر فقها در اجتماع سبب و مباشر اصل بر مسئولیت مباشر بوده و بحث اقوانیت مطرح است که قانون مجازات اسلامی 1370 بر پایه آن استوار می باشد ولی این موضوع با نوآوری های قانون مجازات اسلامی 1392 تحت الشعاع قرار گرفته است و ضمان نسبی مورد توجه قانونگذار واقع شده است. در قانون مجازات اسلامی 1370 در اجتماع سبب و مباشر، مباشر ضامن بود مگر آنکه سبب اقوی باشد که این ماده در سال 1392 دچار تحولاتی اساسی شد و اصل استناد جنایت به مباشر حذف و در صورت امکان استناد هم زمان جنایب به سبب و مباشر ضمان نسبی یا سهمی و بحث توزیع مسئولیت مطرح شد و قانونگذار در سال 1392 در بحث اجتماع سبب و مباشر به راحتی با نظر مشهور فقها مخالفت نموده و بحث اقوانیت را که حتی روی آن ادعای اجماع بین فقها بود نادیده انگاشت که جلوه هایی از تغییرات را در رویه قضایی ملاحظه می کنیم. https://www.thdad.ir/article_710003_e0356b09cff09b5d2ae4f33ebdc972bd.pdf