دادسرای عمومی و انقلاب تهران تعالی حقوق 2717-4360 11 3 2026 02 20 The appropriate actions of civil and justice lawyers in the defense of criminals with mental disorders in the legal systems of Iran and Canada اقدامات مقتضی وکلای مدنی و دادگستری در دفاع از مجرمین دارای اختلال روانی، در نظام‌های حقوقی ایران و کانادا 39 75 734207 10.22034/thdad.2024.2023663.2711 FA محمدرضا عمادی دانشجوی دکتری، حقوق خصوصی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران عیسی امینی استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول) جلیل مالکی استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران محمدرضا پیزهادی استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2024 03 09 The defendants usually claim to be exempt from criminal responsibility while citing mental disorder at the time of the crime. In our country, only the basic lawyers of a judiciary are allowed to pursue judicial issues, and in Canada, due to the separation of the types of lawyers, even civil lawyers are able to support the accused. This research was conducted in an analytical-descriptive way and its purpose is to compare the appropriate support measures for defendants with mental disorders in the two legal systems of Iran and Canada. In Canada, the protection restrictions for defendants are much less than in Iran, and therefore, it is easier to pursue all the administrative-judicial issues of the defendant. Despite the fact that mental disorder at the moment of committing a crime is considered a factor in removing criminal responsibility and both Iranian and Canadian legal systems have accepted it, there is no acceptable proof procedure for this in Iran and it is practically possible to use Article 202 of the Criminal Procedure Code. Does not exist. In Canada, there are procedures for proving the mental disorder of bipolar disease with high confidence, and if it is confirmed by the forensic medicine, it is possible to easily remove the criminal liability of the accused. متهمین معمولا ضمن استناد به اختلال روانی در لحظه وقوع جرم، خواهان معافیت از مسئولیت کیفری می باشند. در کشور ما تنها وکلای پایه یک دادگستری مجاز به پیگیری مسائل قضائی بوده و در کشور کانادا، به سبب تفکیک اقسام وکالت، حتی وکلای مدنی توان حمایت از متهم را دارند. این پژوهش به روش تحلیلی-توصیفی انجام‌شده و هدف آن است که اقدامات مقتضی حمایتی از متهمین دارای اختلال روانی، در دو نظام حقوقی ایران و کانادا مورد قیاس قرار گیرد. در کشور کانادا محدودیت های حمایتی از متهمین بسیار کمتر از ایران بوده و لذا با سهولت بیشتر می توان پیگیر تمامی مسائل اداری-قضائی متهم بود. باوجود این که اختلال روانی در لحظه ارتکاب جرم، عامل رفع مسئولیت کیفری تلقی شده و هر دو نظام حقوقی ایران و کانادا آن را پذیرفته اند، در ایران رویه اثبات قابل قبولی برای این مهم وجود نداشته و عملا امکان استفاده از ماده 202 آئین دادرسی کیفری وجود ندارد. در کشور کانادا، مراحل اداره اثبات اختلال روانی بیماری دوقطبی با اطمینان بالا، وجود داشته و در صورت تائید پزشکی قانونی، می توان به سهولت نسبت به رفع مسئولیت کیفری متهم اقدام نمود. https://www.thdad.ir/article_734207_faaa2a7c54a40ec7fafdae72c4ec6821.pdf