دادسرای عمومی و انقلاب تهران تعالی حقوق 2717-4360 11 4 2026 05 22 The Iranian Legal System’s Capacity for Compensating the Victims of the Airbus (Iran Air Flight 655) Attack Incident ظرفیت‌های نظام حقوقی ایران برای جبران خسارت قربانیان حادثۀ حمله به هواپیمای ایرباس (پرواز شمارۀ 655 ایران ایر) 33 61 736629 10.22034/thdad.2025.2035947.2828 FA عبدالله عابدینی عضو هیأت علمی پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت) 0000-0002-3771-4870 ساسان صیرفی استادیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران 0000-0003-4861-2957 Journal Article 2024 07 27 Following an Iranian lawsuit against the United States in the International Court of Justice (ICJ) over the downing of an Airbus aircraft on 17 May 1989, the two States reached an agreement on 22 February 1996, to withdraw the case. Under the agreement, Iran will refuse to pursue any legal action in exchange for compensation to the victims of the accident. The purpose of this article is not to re-examine the unknown dimensions of why and how the process leading to the conclusion of the agreement, as it calls for another broad opportunity. The question that arises in this article is that despite the fact that more than 24 years have passed since the agreement, is it possible to legally pursue the claims of the families of the victims through the Iranian legal system. At first glance, it may seem that the basis for the two States' agreement to return the case to the ICJ was to remove any legal action from Iran's agenda. However, given the existing capacity of the Iranian legal system and, more specifically, the Jurisdiction of the Judiciary of the Islamic Republic of Iran to Conduct Civil Cases Against Foreign States Act, it seems possible to pursue possible legal claims by the families of Iranian victims. پس از طرح دعوای ایران علیه ایالات متحده در دیوان بین‌المللی دادگستری به دلیل سرنگونی هواپیمای ایرباس در 17 می 1989، دو کشور طی توافقی در 22 فوریه 1996 تصمیم گرفتند پرونده را از دیوان مسترد نماید. طبق این توافق، ایران در ازای پرداخت غرامت به قربانیان حادثه از هر گونه پیگیری حقوقی موضوع، خودداری خواهد کرد. هدف نوشتار حاضر بازخوانی ابعاد نامعلوم چرایی و چگونگی فرایند منتج به انعقاد توافقنامه مصالحه ایران با ایالات متحده نیست، زیرا مجال فراخ دیگری می‌طلبد. پرسشی که در این نوشتار مطرح می‌شود آن است که به‌رغم گذشت بیش از 24 سال از توافق مزبور، آیا امکان پیگیری حقوقی ادعاهای خانواده‌های قربانیان حادثه مزبور از طریق نظام حقوقی ایران وجود دارد. در نگاه نخست، شاید این گونه به نظر برسد که مبنای توافق دو کشور برای استرداد پرونده از دیوان آن بوده که هرگونه پیگرد حقوقی از دستور کار ایران خارج شود. با این حال، به نظر می‌رسد با توجه به ظرفیت موجود در نظام حقوقی ایران و به طور مشخص، «قانون صلاحیت دادگستری جمهوری اسلامی ایران برای رسیدگی به دعاوی مدنی علیه دولت‌های خارجی» امکان پیگیری ادعاهای حقوقی احتمالی خانواده‌های قربانیان ایرانی این حادثه بر اساس قانون مزبور همچنان وجود دارد. https://www.thdad.ir/article_736629_ff8c7e06ea937ba7574ac8fdb22e82ec.pdf