تعالی حقوق

تعالی حقوق

چالش های دادرسی و اجرای دستور موقت در دیوان عدالت اداری و دادگاه های حقوقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانش آموخته دکتری حقوق عمومی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 کارشناسی ارشد حقوق بشر، گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
چکیده:
دستور موقت به مثابه دادرسی فوری و اقدامی احتیاطی و تابعی از دعوای اصلی است که در دو حوزه‌ی اداری و حقوقی به منزله‌ی تضمینی برای جلوگیری از تضییع احتمالی حقوق ذی‌نفع یا خواهان مورد شناسایی قرار گرفته است. لذا، به‌منظور شناسایی کاستی‌ها و برجسته‌سازی خلأهای موجود در الزامات مربوط به دو حوزه یاد شده، به بررسی و تحلیل مبانی، ارکان، آیین و فرآیند صدور و نهایتاً پیاده‌سازی «دستور موقت» پرداخته شد. این پژوهش در قالب توصیفی – تحلیلی در پی پاسخ به این پرسش اساسی است که نهاد دستور موقت در دیوان عدالت اداری و محاکم حقوقی با چه مسائلی مواجه بوده؟‌ و از رهگذر این تأسیس حقوقی، حقوق مدعی یا ذی‌نفع تا چه میزان قابل تضمین است؟ در طی این پژوهش مشخص شد که نهاد «دستور موقت» در دو حوزه دادرسی اداری و حقوقی به‌عنوان ابزاری موثر در جهت جلوگیری از ورود خسارات جبران‌ناپذیر و غیرمتعارف برای خواهان تلقی شده که در صورت احراز جهات قانونی‌اش، امکان صدور آن که عموماً درصلاحدید قاضی رسیدگی کننده می‌باشد امکان پذیر است. علاوه بر آن، به‌دلیل خلأهای مربوط به این نهاد همچون؛ غیرقابل اعتراض بودن صدور یا لغو دستور موقت، ضعف در ضمانت اجرایی لازم برای پیاده‌سازی آن و غیره، احتمال تضییع حقوق مدعی یا ذی‌نفع را تقویت کرده است. نهایتاً در راستای برطرف شدن کاستی‌‌ها و آسیب‌های احصاء شده، پیشنهاداتی شناسایی و معرفی شدند.
کلیدواژگان: دادرسی فوری، دستور موقت، دادگاه‌های حقوقی، دیوان عدالت اداری، قانون آیین دادرسی، قانون تشکیلات.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Preliminary injuction in admibistrative court of justice and civil courts; procedural and implementation challenges..

نویسندگان English

Nader Asadi Ojagh 1
Mohammad Hasanvand 2
Mohammad Mahdi Shirazi 3
1 PhD student in Public Law, Department of Law, Faculty of Humanities, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 PhD Graduate in Public Law from Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
3 Master of Human Rights, Department of Public Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

Abstract
The Preliminary injuction is an urgent proceeding and a precautionary measure and a function of the main lawsuit, which has been recognized in both administrative and civil fields as a guarantee to prevent the possible violation of the rights of the beneficiary or the petitioner. Therefore, in order to identify the shortcomings and highlight the existing gaps in the requirements related to the two mentioned fields, the foundations, pillars, rituals and process of issuing and finally implementing the "temporary order" were investigated and analyzed. This research, in a descriptive-analytical format, seeks to answer this basic question: What issues did the institution of temporary injunction in the Administrative Court of Justice and legal courts face? Is it guaranteed? During this research, it was found that the institution of "temporary order" in both administrative and legal proceedings is considered as an effective tool in order to prevent irreparable and unusual damages for the petitioner, and if its legal requirements are met, it is possible to issue It is generally possible at the discretion of the trial judge. In addition, due to the gaps related to this institution such as; The incontestability of issuing or canceling a temporary order, the weakness of the executive guarantee necessary for its implementation, etc., has strengthened the possibility of violating the claimant's or beneficiary's rights. Finally, some suggestions were identified and introduced in order to eliminate the identified shortcomings and damages.

کلیدواژه‌ها English

Keywords: speedy trial
Preliminary injuction
civil courts
administrative court of justice
Code of civil procedure
الف) کتب
-  جعفری لنگرودی، محمد جعفر (1386)، ترمینولوژی حقوق، تهران: کتابنامه گنج­دانش.
- جمعی از نویسندگان (1396)، طریقه­ی اخذ دستور موقت در رویه­ی دیوان عدالت اداری، تهران: انتشارات چراغ دانش.
- زینالی، توحید، دعوای دستور موقت (دادرسی فوری در رویه دادگاه­ها)، تهران: انتشارات چراغ دانش، 1395.
- سید نصر­اله، صدرالحفاظی (1372)، نظارت قضایی بر اعمال دولت در دیوان عدالت اداری، تهران: مرکز فرهنگی نشر شهریار.
- شمس، عبداله (1387)، آیین دادرسی مدنی. ج 2.تهران: انتشارات دراک.
- شمس، عبداله (1396)، آیین دادرسی مدنی دوره پیشرفته. ج 3. تهران: انتشارات دراک.
-عدل، مصطفی ( 1327هـ. ق)، حقوق اساسی یا اصول مشروطیت، تهران: انتشارات بی­نا.
- عباسی، بیژن (1396)، مبانی حقوق عمومی، تهران: نشر دادگستر.
- کاتوزیان، ناصر (1383)، مقدمه­ی علم حقوق، تهران: شرکت سهامی انتشار.
- متین دفتری، احمد (1342)، دادرسی مدنی و بازرگانی، تهران: انتشارات مجمد.
  -  معین، محمد (1385)، فرهنگ فارسی معین (یک جلدی)، تهران: انتشارات کلی، 1385.
  - مولابیگی، غلامرضا (1393)، صلاحیت و آیین دادرسی و دیوان عدالت اداری، تهران: انتشارات جنگل، 1393.
- واحدی، قدرت­الله (1386)، آیین دادرسی مدنی، تهران: نشر میزان، 1386.
ب) مقالات
- ابریشمی­راد، محمدامین و اسدی­اوجاق، نادر (1401)، مهم­ترین علل قابل اجرا نبودن قوانین در نظام حقوقی ایران، دانش حقوق عمومی، شماره 35.
- ابهری، حمید و زارعی، رضا (1389)، ویژگی­ها و شرایط درخواست دستور موقت در آیین دادرسی مدنی ایران، مطالعات حقوق خصوصی، شماره 13.
- اسماعیلی، سیدمحسن (11397)، وجوه افتراق تامین خواسته و دستور موقت، فصلنامه قانون­یار، شماره 5.
- انصاری، علی و میرغفوری، منصوره السادات (1391)، تامین خسارت احتمالی در دستور موقت، پژوهش نامه اندیشه های حقوقی، شماره 1.
- حسینی پویا، سیدمحسن (1390)، بایسته­ها­ی تفسیر مقررات مرتبط با هزینه دادرسی، فصلنامه وکیل مدافع، شماره 2.
-  رحمدل، منصور (1397)، امور فوری در دادرسی کیفری، مجله پژوهش­های حقوق جزا و جرم­شناسی، شماره 11.
- سیدی نژاد طاهر گورابی، سید محمد و اسدی نژاد طاهر گورابی، میرحامد، (1393)، دستور موقت در داوری های ملی و بین المللی، پژوهش­های روابط بین الملل، شماره 14.
- صدرالحافظی، نصراله (1372)، دادرسی فوری و دستور موقت در قلمرو صلاحیت دیوان عدالت اداری، حقوقی دادگستری، شماره 3.
- عسکری، علی­حسن و رنجبر، مسعود رضا و عسکری، حکمت­اله (1399)، تبعات و آثار اجتماعی اصل منع توقف اجرای احکام مدنی، پژوهش­های اخلاقی، شماره 3.
- فصیحی­زاده، علیرضا (1391)، اخذ تامین از اشخاص بی­تابعیت در طرح دعوی، مجله­ حقوقی دادگستری، شماره 80.
- میرحسین­زاده کشتلی، میرمرتضی و عالم­زاده، محمد (1395)، قرار رفع دستور موقت و رفع اثر آن در دادگاه­های خانواده (به لحاظ رویکرد نوین قانون حمایت از خانواده مصوب 1391)، تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بین­الملل،شماره 32.
ج) منابع اینترنتی
- جهت مشاهده ر.ک به پایگاه اینترنتی موسسه حقوقی آریاناپارس، قابل مشاهده در:
(آخرین بازدید 9/6/1401)