تعالی حقوق

تعالی حقوق

تحول سیاست کیفری مواد مخدّر؛ جلوه ها و چالش ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
10.22034/thdad.2023.1986852.2343
چکیده
ناکارآمدی تبصره ماده 45 قانون مبارزه با مواد مخدر در خصوص محروم سازی مرتکبین این جرایم از نهادهای ارفاقی، موجب شد در تاریخ 07/04/1401 «طرح الحاق یک ماده به قانون کاهش مجازات حبس تعزیری» از سوی مجلس اعلام وصول شود که در صورت تصویب، جایگزین تبصره ماده 45 خواهد شد.
پرسش اینکه آیا گذار از رویکرد کیفری «سختگیرانه» به رویکرد کیفری «ارفاقی» در قالب یک تحول واقعی و در چارچوب «سیاست کیفری روزآمد» قابل تحلیل است یا اینکه تنها انفعال در برابر ناکارآمدی رویکرد نخست است؟
در این نوشتار به روش کتابخانه ای نخست جلوه های سیاست کیفری ارفاقی در اسناد بالادستی بررسی شده، سپس رهیافت های کلی سیاست کیفری ارفاقیِ مواد مخدّر و دو دیدگاه «منع مطلق» و «بایستگی مطلق» اعمال مقررات ارفاقی نقد و تحلیل شده است و پس از آن رویکرد کاربست نسبی و موردی در چارچوب «سیاست ارفاقی در جرایم مواد مخدر» در پرتو آراء وحدت رویه به عنوان راهکار برون رفت از تعارضات کاربردی مطرح شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Evolution of Criminal Drug Policy; Effects and Challenges

نویسنده English

Ali Morad Heydari
Associated Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده English

According to the note of Article 45 of the Anti-Narcotics Law, the perpetrator will not benefit from the suspension of the execution of the sentence, parole and other social institutions, except for the amnesty of the leadership position.
On 04/07/1401, "the plan to add an article to the law on reducing the punishment of imprisonment" was announced by the parliament, which, if approved, will replace the note of article 45.
The question of whether this possible change can be considered as a turning away from "strict criminal policy" and choosing "friendly criminal policy" in dealing with drug crimes?
In this first article, the manifestations of "friendly criminal policy" in the upstream documents, general criminal policy and specific criminal policy have been examined.
Then, the general approaches of the criminal policy of drug addiction and the two views of "absolute prohibition" and "absolute necessity" of the application of drug addiction regulations have been criticized and analyzed And after that, the approach of relative and case-by-case application in the framework of "harmonious drug policy" has been proposed as a way out of practical conflicts in the light of unanimous decisions.

کلیدواژه‌ها English

“narcotic criminal policy”
“strict criminal policy”
"friendly criminal policy"
“drugs”
“trafficking”
“the law on reducing the punishment of imprisonment”
  • منابع

    الف) منابع فارسی

    • اکبری، عباسعلی، «بررسی و نقد سیاست جنایی حاکم بر جرایم مواد مخدر در ایران با تأکید بر اصلاحیه سال 1389 قانون مبارزه با مواد مخدر»، پژوهشنامه حقوق کیفری، سال پنجم، شماره دوم، پاییز و زمستان 1393ش.
    • آقایی نیا، حسین، جرایم علیه اشخاص(شخصیت معنوی)، چاپ ششم، تهران، نشر میزان، زمستان 1392ش.
    • آلبرشت، هانس یورگ، تورم جمعیت زندان ها؛ در جست و جوی کارآمدترین راه حل ها، ترجمه و تحقیق: محمدعلی اردبیلی، حمید بهره مند، بهزاد رضوی فرد، حسین میرمحمدصادقی، علی حسین نجفی ابرندآبادی، رحیم نوبهار، امیرحسین نیازپور، تهران، مرکز تحقیقات استراتژی مجمع تشخیص مصلحت نظام، 1395ش.
    • بهره مند، حمید، سیاست حبس زدایی در نظام تقنینی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه راهبرد، دوره 26، شماره 82، بهار 1396ش.
    • بهره مند، حمید؛ احمدزاده، رسول ورستمی، سینا، «واکاوی نهادهای ارفاقی در جرایم مواد مخدر»، فصلنامه کارآگاه، شماره 39، تابستان 1396 ش.
    • جوانمرد، بهروز، تسامح صفر؛ سیاست کیفری سختگیرانه در قبال جرایم خرد، چاپ دوم، تهران، میزان، 1393 ش.
    • حاجی ده آبادی، محمدعلی؛ صالحی، خلیل و مرادی حسن آباد، محسن، «موقعیت داشتن تعقیب در نظام کیفری ایران با نگاهی تطبیقی»، آموزه های حقوق کیفری، شماره 13، بهار و تابستان 1396ش.
    • حیدری، علی مراد، سیاست کیفری مخدری ایران و افغانستان، چاپ اول، قم، انتشارات الحان، 1401ش.
    • خلیل زاده، ایرج و حسنی، میثم، محشای قانون مبارزه با مواد مخدر، چاپ اول، تهران، خرسندی، 1398ش.
    • ذبحی، حسین، مجموعه محشای قانون مبارزه با مواد مخدر، چاپ دوم، تهران، نگاه بینه، 1400ش.
    • رحیمی پور، ایمان؛ حبیب زاده، محمدجعفر؛ محقق داماد، سید مصطفی و فرجیها، محمد، «سیاست کاهش آسیب در قبال مصرف مواد مخدر؛ مطالعه تطبیقی در نظام عدالت کیفری ایران، پرتغال و کانادا»، پژوهش های حقوق تطبیقی، دوره 20، شماره3، پاییز 1395ش.
    • سبزواری نژاد، حجت، دوره کامل حقوق جزای عمومی ایران، چاپ سوم، تهران، مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1396ش.
    • شمس ناتری و همکاران، محمدابراهیم، قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی، جلد اول حقوق جزای عمومی، چاپ اول، تهران، بنیاد حقوقی میزان، زمستان 1392ش.
    • صادقی، آزاده؛ حبیب زاده، محمدجعفر؛ فرجیها، محمد و امیدی، جلیل، «پیامدهای تعیین کیفر در جرائم مواد مخدر بر پایه کمیت مواد در نظام تقنینی ایران و ایاالت متحده آمریکا»، پژوهش های حقوق تطبیقی، دوره 21، شماره 1، بهار 1396ش.
    • گلدوزیان، ایرج، بایسته‌های حقوق جزای عمومی، چاپ بیست و پنجم، تهران، میزان، 1401ش.
    • گودرزی بروجردی، محمدرضا، سیاست جنایی قضایی، چاپ دوم، تهران، سلسبیل، بهار 1385ش.
    • مهرا، نسرین، «قوانین و مقررات کیفری ایران در قبال اطفال و نوجوانان بزهکار: حال و آینده»، آموزه های حقوق کیفری، دوره 3، شماره 20، بهار و تابستان 1385ش.
    • مؤذن زادگان، حسینعلی و فرجی، محمد، «مطالعه تطبیقی سیاست جنایی ایران و آمریکا در برابر مواد مخدر»، آموزه های حقوق کیفری، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شماره 16، پاییز و زمستان 1397 ش.
    • میرمحمدصادقی، حسین، جرایم علیه اشخاص، چاپ چهاردهم، تهران، نشر میزان، بهار 1393ش.
    • نیازپور، حسن، توافقی شدن آیین دادرسی کیفری، چاپ دوم، تهران، میزان، 1393 ش.
    • الهام، غلامحسین و برهانی، محسن، درآمدی بر حقوق جزای عمومی جلد اول: جرم و مجرم، چاپ ششم، تهران، نشر میزان، پاییز 1400ش.

    ب) منابع انگلیسی

    • Martinez, Benny (March 8, 2018), More Imprisonment Does Not Reduce State Drug Problems, S. Policy U.S. State Policy, Public Safety Performance Project.
    • Blumenson, Eric; Eva S. Nilsen (16 May 2002), How to construct an underclass, or how the War on Drugs became a war on education, Drug Policy Forum of Massachusetts. Archived from the original on 22 June 2010. Retrieved 12 August 2015.
    • Andrew W. Mulcahy, Zachary Predmore, and Soeren Mattke (2014), The Cost Savings Potential of Biosimilar Drugs in the United States, The U.S. Food and Drug Administration (FDA), Expert insights on a timely policy issue, RAND C O R P O R A T I O N.
    • John D. and Catherine T.( 20004), DRUG POLICY AND THE CRIMINAL JUSTICE SYSTEM, The Sentencing Project, Washington DC: http://www. Sentencingproject.org
    • LaVerne McQuiller Williams (Winter, 2004), Women, Crime, and Criminal Justice, Women's Studies Quarterly, Vol. 32, No. 3/4, Women, Crime, and the Criminal Justice System, pp. 6-13
    • Poulin, Christiane(2006), Harm reduction policies and programs for youth, Canadian Center on Substance Abuse.