تعالی حقوق

تعالی حقوق

الگوشناسی جنگل زدایی قانونی در پرتو جرم شناسی سبز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناس ارشد حقوق کیفری و جرم شناسی، گروه حقوق، دانشکده حقوق، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران
2 دانشیار حقوق کیفری و جرم شناسی، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
10.22034/thdad.2024.1987609.2359
چکیده
تا مدتها کمتر کسی از اهمّیت جنگل ها در مسائل راهبردی نظیر حفاظت از آب و خاک، تثبیت تنوع زیستی و ضرورت برون رفت از بحران گرمایش جهانی آگاه بود. افراد به راحتی با قطع درختان کمیاب جهت رفع نیازهای ابتدایی خود نظیر سوخت بهره می بردند. برداشت بی رویه چوب در ادوار تاریخی ادامه داشت تا این که در دهه 40 شمسی با افزایش آگاهی از اهمیت حفاظت پوشش جنگلی، قانون ملی کردن جنگل ها به تصویب رسید. این قانون که نویددهنده صیانت از میراث طبیعی و ملی کشورمان بود، با تصویب قوانین بعدی به انحای مختلف مورد خدشه و نقض قرار گرفت تا جایی که امروزه عملا کالبدی نیمه جان از این قانون برجای مانده است که دامنه شمول آن، همچون مخمل سبز جنگل های کشور هر روز باریک تر می شود. این پژوهش نشان می دهد که چگونه قوانین لاحق بر ملی کردن جنگل ها، روح و جسم قانون پیش گفته را نشانه گرفته و بخش اعظم جنگل زدایی ها نه به واسطه اقدامات غیرقانونی بزهکاران، بلکه با حیل قانونی و با ظاهری موجه انجام می گیرد؛ به گونه ای که الگوهای آن قابل استخراج است. مقاله حاضر با روش تحلیل محتوا به شناسایی و بررسی اهمّ این الگوهای قانونی می پردازد. تأمل در این الگوها ما را به فقدان اراده واقعی سیاست‌جنایی حاکم جهت حفاظت جنگل‌ها به عنوان علت نهان جنگل زدایی رهنمود می سازد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The modeling of legal deforestation in the light of green criminology

نویسندگان English

Mahbube Jamali 1
Alireza taghipour 2
1 Master's degree in Criminal Law and Criminology, Department of Law, Faculty of Law, Ferdowsi University, Mashhad, Iran
2 Associate Professor of Criminal Law and Criminology, Department of Law, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
چکیده English

For a long time, few people were aware of the importance of forests in strategic issues such as water and soil protection, stabilization of biodiversity and the necessity of getting out of the global warming crisis. People easily cut rare trees to meet their basic needs such as fuel. Indiscriminate harvesting of wood continued in historical periods until in the 1340s SH, with the increasing awareness of the importance of forest cover protection, the law of nationalization of forests was approved. This law, which promised the protection of the natural and national heritage of our country, was violated in various ways with the approval of subsequent laws; To the extent that today there is practically a half-dead body left of this law, whose scope is getting narrower every day, like the green velvet of the country's forests. This research shows how the subsequent laws on the nationalization of forests target the spirit and the body of the aforementioned law, and most of the deforestation is done not by the illegal actions of criminals, but by legal means and with a justified appearance; so that its patterns can be extracted. This article identifies and examines the most important of these legal patterns with the content analysis method. Reflecting on these patterns leads us to the lack of real will of the ruling criminal policy to protect forests as the hidden cause of deforestation

کلیدواژه‌ها English

forest
deforestation
environment
criminology
national
 
منابع
اسماعیلی، حسن و نبی پور، محمد (1400). بررسی بزه علیه جنگل ها و مراتع در راستای آمایش سرزمین و حفظ جنگل ها برای زندگی، متأثر از سیاست گذاری در حیطه منابع طبیعی در پرتو جرم شناسی سبز (نمونه موردی: استان مازندران)، فصلنامه جغرافیا و برنامه ریزی منطقه ای، 12(1)، 381-355.
آنسل، مارک (1391). دفاع اجتماعی، ترجمه محمد آشوری و علی حسین نجفی ابرندآبادی، چ4، تهران: انتشارات گنج دانش.
پوربافرانی، حسن و همتی، مرضیه (1395). نقد سیاست کیفری ایران در قبال جرائم زیست­محیطی، فصلنامه مجلس و راهبرد، ش87، 373-350.
پورضیایی، کمیل، هنجنی، سید علی و محبی، محسن (1399). محدوده حاکمیت قانونمند مبتنی بر جبران آثار اعمال حق حاکمیت بر منابع طبیعی، فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست، 22(12)، 26-17.
حاجی وند، امین، میرکمالی، علیرضا، صفری، فرشید و سروی سرمیدانی، امید (1397). مسئولیت کیفری دولت در قبال جرایم زیست‌محیطی در ایران: ضرورت‌ها و چالش‌ها. فصلنامه علوم محیطی، 16(2)، 65-82.
خانعلی­پور، سکینه. آقابابایی، حسین و انصاری، اسماعیل (1395). حقوق حیوانات در سنجه جرم‌شناسی انتقادی گونه‌های حیوانی، پژوهشنامه حقوق کیفری، 7(2)، 129-105.
 دبیرسیاقی، محمد (1398). سفرنامه ناصرخسرو قبادیانی، چ 13، تهران: نشر زوار.
دهخدا، علی اکبر (1377). لغتنامه دهخدا، جلد نهم، چاپ دوم، تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران
رحیمی نژاد، اسماعیل (1398). رویکردهای نوین در جرم‌شناسی انتقادی و سیاست جنایی، تهران: انتشارات مجد.
رمضانی قوام آبادی، محمدحسین (1390). پیشگیری و سرکوب جرایم زیست‌محیطی در پرتو اقدامات سازمان‌های غیردولتی در نظام حقوقی ایران، مجله حقوقی دادگستری، ش 75، 225-199.
رودگرمی، پژمان و عموزاده، محمد تقی (1397). بررسی قوانین و مقررات کشوری مرتبط با جنگلها و مراتع. مدیریت اراضی، 6(2)، 167-153.
سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (1346). سمینار بررسی مسائل و مشکلات حفظ و حمایت و بهره­برداری از جنگل­ها و توسعه صنایع چوب. تهران، وزارت منابع طبیعی، اداره کل روابط عمومی و امور بین­الملل.
سلیمی، صادق (1387). مجرمین یقه سفید و سیاست کیفری ایران، مطالعات حقوق خصوصی، ش4، 254-239.
شامخی، تقی (1397). قوانین و مدیریت منابع طبیعی (جنگل ها و مراتع)، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
شفیعی، امین و رنجبر، فضل­الله (1397). بررسی حقوقی جرایم محیط­زیست و مرتبط با منابع طبیعی، تهران: انتشارات قانون­یار.
شمس، احمد (1396). نظام حقوقی اراضی ملی شده، چ 7، تهران: نشر دادگستر.
شیلتون، دینا و کیس، الکساندر (1399). کتابچه قضایی حقوق محیط زیست. تهران: معاونت حقوقی قوه قضائیه.
غمامی، سیدمحمدمهدی و برادران بزاز، شیدا (1397). آسیب­شناسی نظام حقوقی حمایت از محیط­زیست در ایران (مطالعه موردی زمین­خواری)، همایش ملی حقوق سبز با تاکید بر چالش­های محیط­زیستی.
فیروزبخت، عاطفه، صادقی، محمد معین و باباپور، شجاعت (۱۳۹۱). کاربرد سیستم تانگیا در طرح­های آگروفارستری در ایران معرفی و کاربرد آن در اراضی زاگرس»، اولین کنفرانس ملی راهکارهای دستیابی به توسعه پایدار. 
گگونانی، ابراهیم (1395). بررسی اطاله دادرسی در روند رسیدگی به پرونده­های تخلفات مدیریت چرای دام در اداره منابع طبیعی شهرستان فریدونشهر، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه شهرکرد.
لطفی، حسن و غلامی، یاسر (1396). تحلیل حقوقی ارکان دعوای اعتراض به تشخیص اراضی ملی، مجله حقوقی دادگستری، 82، 165-141.
مشروح نشست علمی "تنفس جنگلها، چالش­ها و راهکارها" دانشگاه علوم کشاورزی ومنابع طبیعی ساری؛ 17 بهمن 1398.
مرادی، زهرا، حیدری، بهاره و یارارشدی، محمد (1401)، تغییرات آب و هوایی، چالش ها و فرصت های انتقال تکنولوژی، فصلنامه جغرافیا و برنامه ریزی منطقه ای، 12(4)، 673-662.
مشهدی، علی (1395). حقوق کاداستر در نظام اطلاعاتی ثبت، تهران: انتشارات خرسندی.
مشهدی، علی (1392). درآمدی بر حقوق مجوزهای دولتی، تهران: انتشارات خرسندی.
موثق نژاد، فرشته و دخت خطیبی، نسرین (1383). جنگل های باستانی شمال در آستانه وداع، تهران: شرکت سهامی انتشار. 
 میردیده، عاطفه، مشهدی، علی (1393). حقوق بین­الملل حفاظت از جنگل­ها، تهران: انتشارات خرسندی.
نجفی ابرندآبادی، علی حسین (1388). تقریرات دکتری درس جامعه­شناسی کیفری دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی.
وایت، راب (1394). جرایم زیست‌محیطی فراملی: به سوی جرمشناسی جهان بوم، ترجمة حمیدرضا دانش­ناری، تهران: میزان.
Beechnut van Solingen, T. (2014). Researching illegal logging and deforestation. International Journal for Crime, Justice and Social Democracy, 3(2), 35-48.
Johnson, D. S, barrett, kimberle l and mentors, tricia m (2017). The status of green criminology in victimology research. McNair Scholars Research Journal, vol,10, 89-105.
‏Kauzlarich, D, Mullins, C, & Matthews, R (2003). A complicity continuum of state crime. Contemporary Justice Review, 6(3), 241-254.
Kramer, R (2016). Climate change: A state-corporate crime perspective (pp. 41-58). Routledge.‏
Lynch, M. J., Long, M. A., Barrett, K. L., & Stretesky, P. B (2013). Is it a crime to produce ecological disorganization? Why green criminology and political economy matter in the analysis of global ecological harms. British Journal of Criminology, 53(6), 997-1016
Nurse, A (2017). Green criminology: Shining a critical lens on environmental harm. Palgrave Communications, 3(1), 1-4.‏
South, N (2014). Green Criminology Environmental Crime Prevention and the Gaps between Law, Legitimacy and Justice. Revija za kriminalistiko in kriminologijo, 65(4), 373-381.‏
van Solinge, T. B (2013). “Equatorial deforestation as a harmful practice and a criminological issue, In Rob white (ed.), Global environmental harm: criminological perspective, (pp. 20-36). Willan Publishing.
White, R (2018). Green victimology and non-human victims, International Review of Victimology, 24(2), 239-255.
White, R (2008). Depleted uranium, state crime and the politics of knowing. Theoretical Criminology, 12(1), 31-54.‏
‏منابع اینترنتی
بالی، علی (1398)، هزار هکتار از جنگل­های هیرکانی ثبت جهانی شد، تاریخ استخراج: 12/10/1400، آدرس:
خلیلی، حسن (۱۳۹۳)، طرح تنفس جنگل در آیینه حقوق شهروندی. تبصره ماده ۴۸ تیر خلاص به طرح تنفس، تاریخ استخراج 17/4/1402، آدرس:
مرگن، لیلا (1400)، جنگل هنوز هیزم می شود. تاریخ استخراج 14/4/1402، آدرس:
 
مومنیان، معصومه (1399). تصویب­­نشدن طرح مناطق گران مشهد به نفع کیست-نقد عضو شورا به ارتباط، تاریخ استخراج 12/10/1400. آدرس:
 
مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی، لایحه قانونی اصلاح لایحه قانونی نحوه واگذاری و احیاء اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران مصوب 25/06/1358 و لایحه قانونی مربوط به واگذاری زمین به کشاورزان مصوب 08/12/1358، مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی، تاریخ استخراج 12/10/1400، آدرس: https://rc.majlis.ir/fa/law/show/9870