تعالی حقوق

تعالی حقوق

رسیدگی افتراقی به بزه‌های ضد سبز در نظام کیفری ایران (برمبنای الگوی سیاست جهانی شده)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 استاد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
10.22034/thdad.2023.2007937.2522
چکیده
رویکرد افتراقی به بزه‌های فنی و تخصصی به‌عنوان یکی از رگه‌های سیاست جنایی مطلوب جهانی مطرح شده است. از حوزه‌هایی که بایستی افتراقی‌سازی آیین دادرسی کیفری در قلمرو آن تجلی پیدا کند، بزههای ضد سبز و توسعه پایدار است. بزه‌های ضد سبز علیه محیط‌زیست ارتکاب می‌یابند و خود به دو دسته‌ی جرایم زیست‌محیطی و تروریسم زیست‌محیطی تقسیم‌بندی می‌شوند. علت تفکیک این دو مفهوم نحوه‌ی پاسخ‌دهی و رسیدگی به این جرایم است و اصولاً از لحاظ قصد مجرمانه نیز تفاوت‌های مهمی دارند. در این تحقیق با روش تحلیلی- توصیفی، این نتایج حاصل شد که در نظام کیفری ایران، افتراقی‌سازی رسیدگی به بزه‌های زیست‌محیطی مشاهده‌ می‌شود. همچنین پیش‌بینی بایسته‌هایی همچون آموزش‌های سبز و به کارگیری ضابطین تخصصی و قضات سبزاندیش (تضمین و تنظیم‌گری واکنش‌ها)، لزوم بازتر شدن شبکه نسبت به جامعه مدنی (کنشگران سبز پیراقضایی)، لزوم پیش‌بینی دادستان ویژه زیست‌محیطی با وحدت ملاک از دادستان‌های ویژه همچون دادستان مالیاتی، اعلام جرم اجباری، پیش‌بینی مواعد طولانی مرور زمان در تعقیب و صدور حکم، لزوم افزایش مدت بازداشت و تحت نظر، تحقیقات مشترک، بارکردن اماره مجرمیت و افزایش همکاری‌های بین‌المللی قضایی می‌تواند در افتراقی‌سازی رسیدگی به بزه‌های زیست‌محیطی و تحقق اهداف سیاست جنایی کارآمد موثر واقع شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Differential Procedure of anti-green Crimes in Iran's criminal system

نویسندگان English

Amin Hajivand 1
Seyed Hossein Hosseini 2
Abdolreza Javan Jafari 3
1 PhD student in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Associate Professor, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 Professor, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده English

The differential approach to technical and specialized offenses has become one of the trends of the desired global criminal policy. One of the areas in which the differentiation of criminal procedure should be manifested in its territory is anti-green crimes and sustainable development. By anti-green crimes, we mean crimes that are committed against the environment and are divided into two categories: environmental crimes and environmental terrorism. The reason for the separation of these two concepts is that the way of responding and dealing with these crimes is different and basically they have important differences in terms of criminal intent. In this research with analytical-descriptive method, these results were obtained that in Iran's criminal system, there are effects of differentiation regarding the treatment of environmental crimes, but in addition to the effects, there are expectations such as green trainings and the employment of specialized officers and green-minded judges (ensuring and regulating reactions), the need to foresee a special environmental prosecutor with the same criteria from special prosecutors as tax prosecutors, mandatory crime declaration, predicting long deadlines for prosecution and Issuing a sentence, the need to increase the period of detention and observation, joint investigations, increasing the evidence of criminality and increasing international judicial cooperation can be effective in differentiating the handling of environmental crimes and realizing the goals of efficient criminal policy.

کلیدواژه‌ها English

anti-green crime
differentiation
proactive criminal policy
reactive criminal policy
green differential proceedings
  1. منابع

    الف) فارسی

    ابن علی، داوود (1386)، معیارهای عادلانه دادرسی در اسناد بین­المللی و حقوق داخلی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی.

    اسماعیلی، محمد (1396)، عدالت پیشگیرنده، مهار جرم در بستر نظام حقوقی، مجله مطالعات حقوق کیفری دانشگاه تهران، دوره4، شماره2.

    اکبری، عباسعلی، مالمیر، محمود و پورباقرانی، حسن (1396)، مفهوم و مبانی عدول از اصل برائت، نشریه فقه و حقوق اسلامی دانشگاه تبریز، سال 8، شماره14.

    آشوری، محمد (1395)، آیین دادرسی کیفری، جلد اول، تهران، انتشارات سمت، چاپ نوزدهم

    آشوری، محمد (1394)، عدالت کیفری (مجموعه مقالات)، جلد دوم، تهران، نشر دادگستر، چاپ دوم.

    پاک­نیت، مصطفی (1396)، افتراقی شدن دادرسی کیفری، تهران، نشر میزان.

    پورهاشمی، سید عباس و ارغند، بهاره (1398)، حقوق بین‌الملل محیط زیست، تهران، نشر دادگستر

    پورهاشمی، سیدعباس، نمامیان، پیمان، و طیبی، سبحان (1394)، جرم‌انگاری تروریسم زیست‌محیطی؛ چالش‌ها, هنجارها و راهبردها، مجله علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره 17، شماره 1

    تقی‌زاده انصاری، مصطفی (1395)، حقوق محیط‌زیست در ایران، تهران، انتشارات سمت.

    حاجی‌وند، امین (1397)، آیین دادرسی کیفری سبز در ایران، پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه شهید بهشتی تهران.

    حاجی‌وند، امین و همکاران (1397)، مسئولیت کیفری دولت در قبال جرایم زیست‌محیطی در ایران، فصلنامه علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی تهران.

    خزانی، منوچهر(1377)، فرآیند کیفری (مجموعه مقالات)، تهران، نشر گنج دانش.

    دبیرزاده، الهه (1386)، تحلیل حقوقی قاچاق انسان در حقوق ایران و حقوق بین­الملل، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی.

    زارع مهدوی، قادر و دانش ناری، حمیدرضا (1395)، امنیت بین‌المللی و جرایم زیست محیطی، تهران، نشر میزان.

    سلمان خاکسار، عبدالحمید (1389) حکومت، فرد و امنیت، دانشگاه عالی دفاع ملی.

    زراعت، عباس (1393)، آیین دادرسی کیفری، تهران، نشر میزان، جلد دوم.

    ساقیان، محمد مهدی (1393)، تحولات حق متهم بر داشتن وکیل در مرحله تحت نظر در حقوق فرانسه و ایران، مجله مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی، دوره 1، شماره 1.

    شمس ناتری، محمد ابراهیم (1390)، اصل برائت و موارد عدول از آن در حقوق کیفری، مجموعه مقالات در تجلیل از استاد محمد آشوری، تهران، انتشارات سمت، چاپ چهارم.

    طهماسبی، جواد (1396)، آیین دادرسی کیفری، جلد دوم، تهران، نشر میزان، چاپ سوم.

    عباسی سرمدی، مهدی و اسدی خمامی، رضا (1394)، مفهوم عدالت زیست­محیطی و انعکاس آن در اسناد منطقه­ای و بین­المللی، فصلنامه راهبرد، سال بیست و چهارم، شماره77.

    گرجی‌فرد، حمیدرضا (1395)، جرم شناسی سبز، تهران، نشر میزان.

    مشهدی، علی (1391)، بنیادهای حقوق محیط­زیست فرانسه، تهران، نشر خرسندی.

    مشهدی، علی (1396)، حقوق بشر و محیط­زیست (مجموعه مقالات)، تهران، نشر خرسندی.

    مهدوی­پور، اعظم (1395)، سیاست کیفری افتراقی در قلمرو بزهکاری اقتصادی، تهران، نشر میزان، چاپ دوم.

    مهدی­پور مقدم، علیرضا و شاملو، باقر (1396) ، تحلیل حقوقی اعلام جرم در تعقیب کیفری، مجله مطالعات حقوق کیفری و جرم­شناسی، دوره4، شماره2.

    نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین (1379)، تقریرات درس جرم‌شناسی اختصاصی، تنظیم: امیرحمزه زینالی، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی.

    نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین (1390)، جرم شناسی در آغاز هزاره سوم، درآمد ویراست دوم دانشنامه جرم شناسی، تهران، نشر گنج دانش، چاپ دوم.

    نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین (1388)، رویکرد جرم شناختی قانون حقوق شهروندی، مجموعه مقالات همایش حقوق شهروندی، تهران، نشر گرایش.

    نیازپور، امیرحسن (1390)، وکیل درقلمرو عدالت کیفری: بنیان­ها و کارکردها، پژوهشنامه حقوقی، سال دوم، شماره اول.

     

     

    ب) لاتین

    1, Brisman A and South N (2017) Green criminology. In: Brisman A, Carrabine E and South N (eds) The Routledge Companion to Criminological Theory and Concepts. London: Routledge, 297–300.

    2, Crook, Martin, south, Nigle (2018), Ecocide, genocide, capitalism and colonialism: Consequences for indigenous peoples and glocal ecosystems environments,  Theoretical Criminology, Vol 22.

    1. Gerard lopez, Stamatios Tzitzis (2004), Dictionnaire de sciences criminelles,Dalloz.

     

    1. Mayaud ,Yves .(1997) ,Le Terrorism (Connaissance du droit), paris. Dalloz,

     

    1. Vere van Koppen Christiane J.de Poot and Arjan A.J (2010) .Blocland, Comparing Criminal Careers of Organized Crime Offenders and General Offender, European Journal of Criminology, Vol7, No5

     

    1. White, Rob, (2013). Environmental crime and problem-solving Courts, Article in crime law and social change, Vol 59 , Issue 3 , P 269

     

    1. White, R. (2017). Experts and expertise in the land and environment court. Australian Journal of Forensic Sciences, 49(4), 392–402.