تعالی حقوق

تعالی حقوق

واکاوی مفهوم و مصادیق مؤسسه دولتی در نظام حقوق اداری ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار حقوق عمومی، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق عمومی، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
3 مربی گروه حقوق، دانشگاه پیام نور. تهران، ایران
چکیده
با گسترش فعالیت‌های اداری و مشارکت دولت در تمامی عرصه‌های اقتصادی، اجتماعی و عدم توانایی در انجام همه امور مذکور، دولت‌ها بر آن شدند تا سیاست عدم تمرکز فنی را پیش ببرند؛ بدین نحو که برخی وظایف خود را توسط مؤسسات عمومی همچون مؤسسات و شرکت‌های دولتی و مؤسسات عمومی غیردولتی انجام دهند. مؤسسات دولتی نوع کلاسیک مؤسسات عمومی هستند که تعاریف و ضوابط ارائه‌شده توسط قانون‌گذار در ایران برای آن‌ها، منحصر و مشخص نیست که همین امر موجب ابهام در مصادیق آن‌ها شده به‌طوری‌که بسیاری از مؤسسات دولتی ایجادشده با تعریف طبق نظر قانون‌گذار هم‌خوانی ندارند و اساس ایجاد آن‌ها در هاله‌ای از ابهام می‌باشد که این مسئله، کارکرد آن‌ها و نظم در اداره امور عمومی و در نهایت حاکمیت قانون را که از اهداف ارائه تعاریف این‌گونه مؤسسات می‌باشد، تحت‌الشعاع قرار داده است. پرسش اصلی این نوشتار این است که مفهوم مؤسسه دولتی در قوانین موضوعه چیست و دارای چه مصادیقی است و آیا می‌توان با تبیین و تفسیر ویژگی‌های برشمرده شده برای این‌گونه مؤسسات مطابق قانون، مصادیق آن‌ها را احصاء نمود یا خیر. در این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی کوشش شده به این پرسش پاسخ داده شود و برخی از ایرادات عدم تبیین مفهوم و احصاء مصادیق این‌گونه مؤسسات بررسی شود. طبق یافته این پژوهش این مفهوم در نظام حقوقی ایران دارای تعریف و مصادیق دقیقی نیست.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analysis of the concept and examples of government institutions in the Iranian administrative law system

نویسندگان English

Fardin Moradkhani 1
Shima Jagarvand 2
Maryam Fakharian 3
1 Associate Professor of Public Law, Department of Law, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran
2 Master's Student of Public Law, Department of Law, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran
3 Instructor, Law Department, Payame Noor University. Tehran, Iran
چکیده English

With the expansion of administrative activities and the participation of the government in all economic and social fields and the inability to carry out all the aforementioned matters, the governments decided to advance the policy of decentralization; In such a way that some of their duties are performed by public institutions such as public and companies institutions and non-governmental public institutions. government institutions are the classic type of public institutions for which the definitions and criteria provided by the legislator in Iran are not unique and clear, which has caused ambiguity in their examples, so that many established government institutions do not match the definition according to the legislator's opinion, and the basis of their creation is in There is an aura of uncertainty that this issue has put their function and order in the administration of public affairs and finally the rule of law, which is one of the objectives of providing the definitions of such institutions, under the radius.The main question of this article is what is the concept of government institution in the relevant laws and what are its examples and Is it possible to enumerate their examples by explaining and interpreting the listed characteristics for such institutions in accordance with the law. In this research, an attempt was made to answer this question with a descriptive and analytical method, and to examine some of the problems of not explaining the concept and counting the examples of such institutions. According to the findings of this research, this concept does not have a precise definition and examples in Iran's legal system.

کلیدواژه‌ها English

Decentralization Principle
Rule of Law
Government
Public Institutions
Government Institution
منابع
الف) کتب
آقایی طوق، مسلم و حسن لطفی (1398)، حقوق اداری 1، تهران: شرکت سهامی انتشار
امامی، محمد (1384)، کلیات حقوق مالی، تهران: میزان
امامی، محمد و کوروش استوار سنگری (1399)، حقوق اداری، جلد اول، چاپ بیست و پنجم، تهران: میزان
انصاری، ولی‌الله (1393)، کلیات حقوق اداری، چاپ دهم، تهران: میزان
صانعی، پرویز (1377)، حقوق جزای عمومی، جلد دوم، چاپ چهارم، تهران: گنج دانش
صدری نوش‌آبادی، سید صدرالدین (1389)، شرحی بر قانون مدیریت خدمات کشوری در پرتو قوانین مرتبط، تهران: انتشارات شورا
طباطبائی مؤتمنی، منوچهر (1399)، حقوق اداری، چاپ بیست و سوم، تهران: سمت
عباسی لاهیجی، بیژن (1400)، حقوق اداری، چاپ ششم، تهران: انتشارات دادگستر
موسی زاده، رضا (1395)، حقوق اداری، چاپ هفدهم، تهران: میزان
مولابیگی، غلامرضا (1397)، صلاحیت و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری، چاپ چهارم، تهران: انتشارات جنگل
وینسنت، اندرو (۱۳۹۷)، نظریه‌های دولت، ترجمه‌ی حسین بشیریه، چاپ سیزدهم، تهران: نشر نی
ب) مقالات و پایان‌نامه‌ها
آجرلو، اسماعیل و جلال غفاری قدیر (1391)، «نظام حقوقی اداری و مالی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور»، تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، دوره 18، شماره 2، 266-241
اصلانی، فیروز و علی سهرابلو (1394)، «کارکردهای نهاد شورا در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، دوره 45، شماره 3، 417-415
الهام، غلامحسین و علی نورایی (1394)، «وحدت یا تعدد مراجع مقرره گذار در نظام جمهوری اسلامی ایران و تأثیر آن بر نظام حقوق اداری»، اندیشه‌های حقوق عمومی، شماره 2، 22-7
ایزدیان، محسن (1386)، نظارت بر مؤسسات عمومی، پایان‌نامه برای دریافت درجۀ کارشناسی ارشد حقوق عمومی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی
حسینی پور اردکانی، سید مجتبی (1388)، نظام حقوقی حاکم بر مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی، پایان‌نامه برای دریافت درجۀ کارشناسی ارشد حقوق عمومی، تهران: دانشگاه تهران
خشک‌دامن، امیر (1397)، آسیب‌شناسی عملکرد شوراهای اسلامی شهر در پرتو اهداف قانونی، پایان‌نامه برای دریافت درجۀ کارشناسی ارشد حقوق عمومی، تهران: دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری
دشتی، علی (1388)، «جایگاه حقوقی و تعاملات قانونی شوراهای اسلامی محلی در نظام حقوقی و سیاسی ایران»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، شماره 49، 553-513
رستمی، ولی و فاطمه افشاری (1398)، «واکاوی استقلال مؤسسات عمومی غیردولتی از منظر حقوق مالیه»، پژوهشنامه حقوق اسلامی، شماره اول (پیاپی 49)، 124-97
رستمی، ولی و سید مجتبی حسینی پور اردکانی (1392) [الف]، «نظارت قضائی بر مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی»، فصلنامه بررسی‌های حقوق عمومی، شماره 3، 50-27
رستمی، ولی و سید مجتبی حسینی پور اردکانی (1392) [ب]، «جایگاه شوراهای اسلامی کشور در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه دانش حقوق عمومی، شماره 5، 60-41
رستمی، ولی و سید محسن دهقان منشادی (1398)، «قواعد حاکم بر وصول مطالبات دولت از اشخاص؛ تحلیل مواد 47 و 48 قانون محاسبات عمومی کشور»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 108، 287-269
رستمی، ولی و میلاد قطبی (1393)، «تحلیلی بر مفهوم نهادهای زیر نظر رهبری در نظام تقنینی ایران»، فصلنامه دانش حقوق عمومی، شماره 9، 90-69
شمس، عبداله و غزل غفوری اصل (1398)، «شناخت اشخاص و اسناد اجرایی مشمول «قانون نحوه پرداخت محکوم‌به دولت و عدم تأمین و توقیف اموال دولتی» مصوب 1365»، مطالعات حقوقی، شماره 4، 221-195
غمامی، سید محمدمهدی و کمال کدخدا مرادی و علی هادی زاده (1395)، «آسیب‌شناسی تعدد نهادهای قانون‌گذار در نظام تقنینی جمهوری اسلامی ایران»، نشریه شهر قانون، شماره 18، 118-95
قلی زاده، محمد (1378)، مسئولیت مدنی دولت نسبت به اعمال کارکنان خود، پایان‌نامه برای دریافت درجۀ کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی
مرادخانی، فردین و بهروز سعادتی (1398)، «جایگاه حقوقی نهادهای انقلابی در حقوق اداری ایران»، فصلنامه علمی دیدگاه‌های حقوق قضایی، شماره 88، 123-103
مرادخانی، فردین و سمیه تکلو (1400)، «تعدد نهادهای قانون‌گذاری با تأکید بر جایگاه مصوبات شورای عالی فضای مجازی در نظام حقوقی ایران»، نشریه مطالعات حقوقی معاصر، شماره 22، 67-35
مرادخانی، فردین و فرشید بنده علی (1397)، «صلاحیت دیوان محاسبات کشور در پاسداری از بیت‌المال با نگاهی به نقش نظارت دیوان بر شهرداری‌ها»، نشریه حقوق اداری، شماره 16، 204-181
مرکز مالمیری، احمد، مهدی زاد، مهدی، (1394)«قانون‌گذاری پراکنده در نظام تقنینی ایران»، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، سال هفدهم، شماره 47. 157-184
مولائی، آیت و بهروز سعادتی راد (1398)، «مشکلات نظارت قضایی بر نهادهای انقلابی با تأکید بر سازمان تبلیغات اسلامی»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 107، 226-207
یازرلو، حجت‌الله (1379)، نظام حقوقی مؤسسات عمومی، پایان‌نامه برای دریافت درجۀ کارشناسی ارشد حقوق عمومی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی
قوانین
آیین‌نامه اموال دولتی 1372
قانون استخدام کشوری 1345
قانون تبدیل شورای سرپرستی زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور به «سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور» 1364 و آیین‌نامه اجرائی آن 1384 و اصلاحیه 1389 و 1400
قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری 1392
قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور 1360 و اصلاحیه 1393 و آیین‌نامه اجرائی قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور 1388 و 1398
قانون دیوان محاسبات کشور 1361
قانون محاسبات عمومی 1366
قانون مدیریت خدمات کشوری 1386
قانون مسئولیت مدنی 1339
قانون نحوه اجرای اصل 175 قانون اساسی در بخش نظارت مصوب 1370