تعالی حقوق

تعالی حقوق

چارچوب حقوقی اختیار هیأت امنای دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی و وزیر مربوطه، در تفویض صلاحیت موضوع ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه، با تحلیل و نقد رویه دیوان عدالت اداری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه حقوق اقتصادی، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشکده معارف اسلامی و حقوق ، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران ، ایران
چکیده
بر اساس ماده (1) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور، دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی، بدون رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه‎های دولتی و فقط در چارچوب مصوبات هیأت امنا که به تأیید وزیر مربوطه می‌رسد، عمل می‌کنند. سوال اصلی این است که هیأت امنای دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی و وزیر مربوطه، مجاز به تفویض این صلاحیت خویش هستند یا خیر؟ مبتنی بر اصول حقوقی، چه محدودیت‌هایی دارند؟ و دیوان عدالت اداری در این خصوص، چه رویه‌ای را اتخاذ کرده است؟ برای پاسخ به این سوال، با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و روش توصیفی-تحلیلی، قوانین و رویه دیوان عدالت اداری مورد کنکاش قرار می‌گیرد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که با توجه به تحولات و مبانی اختیار هیأت امنای دانشگاه‌ها و نیز مبتنی بر قوانین، اصول و دکترین حقوقی، اصل بر عدم امکان تفویض اختیار مقامات است مگر مواردی که قانون به صورت صریح یا ضمنی این امکان را به رسمیت شناخته باشد. هر چند تفویض اختیار موضوع ماده (1) قانون احکام دائمی توسط وزرای علوم و بهداشت، به صورت ضمنی در قوانین به رسمیت شناخته شده است، چنین امکانی در خصوص اختیار هیأت‌های امنا برخلاف روح قوانین به نظر می‌رسد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

legal framework of: authorities powers at universities and research centers and concerned ministers in delegation of powers issued in article 1 permanent orders of development program law, with critical view to procedure administrative justice court

نویسندگان English

Mohammad Barzegar Khosravi 1
Hossein Mohammadi Ahmadabadi 2
1 Assistant Professor, Economic law, Research Center, Islamic Parliament, Tehran, Iran
2 . Ph.D. Student, Faculty of Islamic Studies and Law, Imam Sadeq University, Tehran, Iran
چکیده English

According to Article (1) of the permanent orders of the Development Programs of the Country law, universities and research centers operate without respecting to the general rules and regulations governing governmental institutions and only within the framework of authorities enactments which are approved by the concerned minister. The main question is whether the authorities of universities and research centers and the relevant minister are allowed to delegate this authority or not? Based on legal principles, what are the limitations? And what procedure has the Administrative Justice Court adopted in this regard? To answer this question, by using library sources and descriptive-analytical method, the rules and procedures of the Administrative Justice Court are investigated. The results of the research show that according to the developments and the foundations of the authority powers of the university and also based on the laws, principles and legal doctrine, the principle is the impossibility of delegating authority to the authorities unless the law explicitly or implicitly recognizes this issue. Although the delegation of powers subject to Article (1) of the Permanent orders of development program law, issued by the Ministers of Science and Health is implicitly recognized in the laws, such possibility regarding the authorities powers at universities seems to be against the spirit of the law.

کلیدواژه‌ها English

Academic independence
The principle of absence
Delegation of powers
Permanent orders law
legal framework
منابع
آقایی‌طوق، مسلم و لطفی، حسن، حقوق اداری (1)، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1398.
احمدیان دیوکتی، محمد مهدی؛ آقاجانی، حسنعلی؛ شیرخدایی، میثم؛ طهرانچیان، امیرمنصور؛ «طراحی مدل سیاستگذاری علم و فناوری مبتنی بر رویکرد پیچیدگی اقتصادی»، مجله سیاستگذاری عمومی، زمستان 1397، دوره چهارم، شماره 4، صص 9-27.
اقتداری، علی محمد، سازمان و مدیریت، تهران: نشر مولوی، 1369.
الهام، غلامحسین (1391)، اعتماد به قاضی (تحلیل ماده 728 قانون مجازات اسلامی بر مبنای نظریات فقهی شورای نگهبان)، دیدگاه‌های حقوق قضایی، شماره 57، 25-42.
الیوت، کاترین و ورنون، الیوت، نظام حقوقی فرانسه، مرکز پژوهش های مجلس، ترجمه صفر بیگ زاده، 1382.
امامی، محمد و استوارسنگری، کوروش (زمستان 1388)، حقوق اداری، جلد اول، چاپ هفتم، تهران، میزان.
انصاری، ولی‌الله، کلیات حقوق اداری، تهران، میزان، نشر دادگستر، چاپ سوم، 1378.
باقری‌مقدم، ناصر و احمدی، حسن؛ «آسیب‌شناسی حکمرانی در نظام آموزش عالی ایران»، سیاستگذاری عمومی، زمستان 1397، دوره چهارم، شماره 4، صص 55-74.
برزگر خسروی، محمد و علم‌الهدی، سید حجت‌اله، «نگاهی به ابعاد حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران 1. پیرامون جایگاه و حوزه صلاحیت قوه مجریه اول: «انجام امور اجرایی از طریق معاونان رئیس‌جمهور به‌جای وزارتخانه‌ها»»، گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، شماره مسلسل: 11031، تاریخ انتشار: 27/6/1390.
بنایی اسکویی، محمد (1394). «جایگاه و قلمرو حقوقی مصوبات هیأت های امنای دانشگاهها و مؤسسات آموزشی و پژوهشی»، پژوهش حقوق عمومی، تابستان 1394، شماره 47، صص 35-70.
بوشهری، جعفر، حقوق اساسی، ج 2، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول، 1351.
جمعی از نویسندگان، مشروح مذاکرات شـورای نگهبان سال ۱۳۹۵ بخش اول (فروردین تا شهریور)، تهران: پژوهشکده شورای نگهبان، 1399.
جوادی، مجتبی؛ امامی، سید مجتبی، «حکمرانی پژوهش: ماهیت، گستره و ابزارها»، مجله مدیریت دولتی، تابستان 1400، دوره سیزدهم، شماره 2، صص 233-276.
جوادی، مجتبی و دانایی‌فرد، حسن (1397)، «ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ و آﺳﯿﺐ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﭼﺎرﭼﻮب ﺣﮑﻤﺮاﻧﯽ ﭘﮋوﻫﺶ در ﻋﻠﻮم اﻧﺴﺎﻧﯽ در ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﯽ اﯾﺮان»، مجله راهبرد، تابستان 1397، شماره 87، صص 61-86.
خلیلی، ابراهیم ؛ خورسندی طاسکوه، علی ؛ آراسته، حمیدرضا ؛ غیاثی ندوشن، سعید؛ «تحلیل گفتمان انتقادی تاریخی از استقلال دانشگاهی نظام آموزش عالی ایران»، مجله آموزش عالی ایران، زمستان 1396، شماره 36، صص 29-55.
خلیلی، ابراهیم ؛ خورسندی طاسکوه، علی ؛ غیاثی ندوشن، سعید ؛ آراسته، حمیدرضا ؛ «چگونگی کاربست قدرت در استقلال دانشگاهی در نظام آموزش عالی ایران: یک تحلیل گفتمان انتقادی»، مجله پژوهش در نظام های آموزشی، زمستان 1397، شماره 43، صص 7-24.
داداش کریمی، یحیی؛ نجف‌بیگی، رضا؛ میرسپاسی، ناصر، «طراحی مدل حکمرانی آموزش عالی کشور»، مدیریت سازمان‌‌های دولتی، تابستان 1398، شماره 27، صص 11-28.
داوید ، رنه، نظام های مهم معاصر ، ترجمه دکتر صفایی ، تهران : مرکز نشر دانشگاهی، 1364.
رستمی، ولی، مالیه عمومی، تهران، میزان، بهار 1395، چاپ چهارم.
ریدی، دیوید ای (1392)، فلسفه حقوق، ترجمه حسن خسروی، تهران: مجد، چاپ اول.
رینرسون، آرتورجی.، قانون‌نویسی-گام به گام، ترجمه آزاده عبداله زاده، سمت، چاپ اول، پاییز 1399.
صباغیان، علی، «الزامات و پیامدهای تحول حکمرانی آموزش عالی در اروپا»، مجله سیاستگذاری عمومی، تابستان 1398، دوره پنجم، شماره 2، صص 229-247.
صفایی‌فر، احمد، «واگذاری وظایف قانونی رئیس‌جمهور به معاونین»، مجله دادرسی، ش 60، بهمن و اسفندماه 1385.
طباطبائی مؤتمنی، منوچهر، حقوق اداری، تهران، سمت، چاپ نهم، 1383.
فتح‌الهی، احمد؛ یمنی، محمد؛ صباغیان، زهرا؛ فراستخواه، مقصود؛ قاضی طباطبائی، محمود؛ «تحلیل محتوایی برنامه‌های پنجگانه توسعه ایران با توجه به مقوله‌های الگوهای حکمرانی آموزش عالی»، آموزش عالی ایران، پاییز 1393، شماره 24، صص 47-83.
فتح اللهی، احمد ؛ یمنی، محمد ؛ صباغیان، زهرا ؛ فراستخواه، مقصود ؛ قاضی طباطبایی، محمد ؛ «تحلیل محتوای برنامه های توسعه آموزش عالی با تمرکز بر تغییرات ساختاری و کارکردی استقلال نظام دانشگاهی»، مجله سیاست علم و فناوری، بهار 1394، شماره 25، صص 27-45.
فطانت فرد حقیقی، میلاد ؛ زین ابادی، حسن رضا ؛ اراسته، حمیدرضا ؛ نوه ابراهیم، عبدالرحیم ؛ «طراحی الگوی حکمرانی مطلوب در نظام آموزش عالی»، مجله مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، بهار 1400 - شماره 38، صص 325-346.
قاضی شریعت‌پناهی، ابوالفضل، بایسته‌های حقوق اساسی، نشر دادگستر، چاپ هفتم، زمستان 1380.
قاضی شریعت‌پناهی، ابوالفضل، بایسته‌های حقوق اساسی، تهران، میزان، چاپ هجدهم، بهار 1384.
کاتوزیان، ناصر، مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران، تهران، انتشار، چاپ سی‌ام، 1381.
کسکه، شهاب و محب‌زادگـان، یوسـف، (1389)، «توسـعه راهبـردی دانشـگاه‌هـا از منظـر تبیین مؤلفه‌های عملکرد هیأت‌های امنا و روند پژوهـی کـارکرد و ترکیـب اعضـای آن»، مجلـه برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، شماره 5.
کوثری، سحر و احمدی، حسن، «تحلیل حکمرانی درونی و بیرونی نظام آموزش عالی ایران»، مدیریت سازمان‌ های دولتی، پاییز 1399، شماره 32، صص 125-143.
محسنی، فرید، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران، دانشگاه امام صادق، 1395.
محمودی، جواد، درآمدی بر نظام حقوقی دانشگاه‌های ایران، میزان، 1395.
مدنی، سید جلال‌الدین، حقوق اساسی و نهادهای سیاسی جمهوری اسلامی ایران، نشر همراه، 1370.
منصوریان، مصطفی، نظام حقوقی حاکم بر انتخابات، تهران: شورای نگهبان، پژوهشکده شورای نگهبان، 1398.
موسوی خلخالی،‌ سیدمحمدمهدی، حاکمیت در اسلام، انتشارات آفاق، چاپ اول، 1361.
موسی‌زاده، ابراهیم، حقوق اداری، تهران، دادگستر، چاپ اول، 1391.
موسی‌زاده، ابراهیم، حقوق اداری، تهران، دادگستر، چاپ دوم، 1398.
مولابیگی، غلامرضا، صلاحیت و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری، تهران: جنگل، چاپ اول، 1393.
نجفی خواه، محسن ؛ برزگر خسروی، محمد، «حدود صلاحیت مجلس شورای اسلامی در اصلاح لایحه بودجه»، مجله برنامه ریزی و بودجه، تابستان 1393، شماره 125.
وکس، ریموند (1389)، فلسفه حقوق: مختصر و مفید، ترجمه باقر انصاری و مسلم آقایی‌طوق، تهران، جاودانه جنگل، چاپ اول.
هارت، هربرت (1390)، مفهوم قانون، ترجمه محمد راسخ. تهران، نی، چاپ دوم.
هاشمی، سیدمحمد، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، ج 2، تهران، میزان، چاپ پنجم، 1386.
ELIZABETH A. MARTIN (2002), A Dictionary of Law, FIFTH EDITION, Oxford.
Garner, Brayan A. (2004), Black's Law Dictionary, Ninth Edition, West Publishing Co.
Glaser, J. (2019). How can governance change research content? Linking science policy studies to the sociology of science, In Handbook on Science and Public Policy. Cheltenham: Edward Elgar Publishing.
Nyarko, Kofi et al (2016), Organizational Structure as a logical tool for determining the fellow of responsibility and authority, International journal of Management and Administrative Sciences (IJMAS), Volume 3m No. 03.
OECD (Organization for Economic Co-operation and Development) (2003a), “Governance of Public Research: Towards Better Practices”, OECD Science & Information Technology, 9, 1–160.
OECD Publishing. (2010), The OECD Innovation Strategy: getting a head start on tomorrow, OECD Pub.
Polster, C. (2004), “Canadian university research policy at the turn of the century: continuity and change in the social relations of academic research”, Studies in Political Economy, Vol.71, No.1: 177-199.