تعالی حقوق

تعالی حقوق

جایگاه مجازات اعدام در پیشگیری از وقوع جرایم مواد مخدر از منظر حقوق ایران و افغانستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرمشناسی، گروه حقوق، واحد تهران جنوب،، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار و عضو هیات علمیT گروه حقوق دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 استادیار، گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب ، تهران، ایران.
10.22034/thdad.2024.2013590.2591
چکیده
مجازات اعدام برای جرائم مواد مخدر، همواره سبب به چالش کشیده شدن قواعد فقهی می‌گردد؛ چرا که تبیین این بزه در قالب تعزیرات از حیث مبانی فقهی چندان قابل توجیه نیست. در این پژوهش، ماهیت جرائم مواد مخدر و اعمال مجازات اعدام برای این بزه بمنظور پیشگیری از وقوع اینگونه جرائم از منظر قوانین دو کشور ایران و افغانستان تبیین می‌شود.
پژوهش حاضر از نوع و هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت توصیفی تحلیلی با رویکرد تحلیل محتواست که با بررسی داده‌های اطلاعاتی موجود انجام شده است. جامعه آماری آن کلیه مبانی حقوقی و فقهی دو کشور ایران افغانستان است که قوانین موجود و جاری از آن نشات گرفته و اعمال میشود. حجم نمونه تمام شمار بوده و با بررسی و تحلیل داده‌های موجود به نتیجه رسیده است.
مقایسه و بررسی‌های تحلیلی نشان می دهد که قوانین کشورهای ایران و افغانستان از لحاظ حقوقی و فقهی دارای تعارضات و تشابهاتی است. با در نظر گرفتن قوانین دو کشور و تطبیق آندو با هم مشخص گردید که مبنای ورود مجازات اعدام در قانون هر دو کشور، در واقع حقوق رومی ژرمنی بوده است که با مطرح شدن احکام فقهی در قوانین آنها و جنبش حقوقی منع اعدام در جامعة حقوقی، سبب شد تفاسیر متعددی در باب ماهیت بزه و پذیرش اعدام بر مبنای فقهی در خصوص جرایم مواد مخدر مطرح شود.
از این رو آشکار می‌گردد که قانون افغانستان با توجه با بهره‌گیری از تجربیات سایر کشور‌ها در عرصه قانون‌نویسی و مشخص نمودن جایگاه فقه در جرایم و جلوگیری از ورود دیدگاه‌های فقهی در باب جرایم تعزیری؛ قانون جامع و کامل‌تری در مورد بزه موادمخدر به تصویب رسانده که عاری از هر گونه جانبداری و مصلحت‌اندیشی و محرومیت‌های قانونی در خصوص متهمان است
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The position of the death penalty in the prevention of drug crimes from the perspective of Iran and Afghanistan

نویسندگان English

Hassan Ebrahimi 1
Rajab Goldoust Jooibari 2
Abdolvahid Zahedi 3
1 - PhD Student in Criminal Law and Criminology, Department of Law, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor and Faculty Member, Law Department, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Criminal Law and Criminology; School of Law; Islamic Azad university; South Tehran Branch ;Thran; Iran
چکیده English

The death penalty for drug crimes always causes jurisprudence to be challenged Because the explanation of this offense in the form of punishments is not very justifiable in terms of jurisprudence.In this research, the nature of drug crimes and the application of the death penalty for this crime are explained in order to prevent the occurrence of such crimes from the perspective of the laws of Iran and Afghanistan.
The current research is of an applied type and purpose, and in terms of descriptive nature, it is analytical with a content analysis approach, which was carried out by examining the available information data. Its statistical population is all the legal and jurisprudential foundations of the two countries of Iran and Afghanistan, from which existing and current laws are extracted and applied.The sample size is the whole number and the conclusion has been reached by reviewing and analyzing the available data.
The comparison and analytical studies show that the laws of Iran and Afghanistan have conflicts and similarities in terms of jurisprudence and jurisprudence.By considering the laws of the two countries and comparing them with each other, it was found that the basis of the introduction of the death penalty in the law of both countries was actually Roman Germanic law, which with the introduction of jurisprudence in their laws and the legal movement to prohibit the death penalty in the legal community. It caused several interpretations about the nature of crime and acceptance of execution based on jurisprudence regarding drug crimes.
IIt can be said that Afghanistan, by taking advantage of the experiences of other countries and preventing the entry of jurisprudential views on penal crimes; A comprehensive law on narcotic substances was approved, which is free from any kind of bias and expediency regarding the defendants.

کلیدواژه‌ها English

Punishment
drugs
execution
expediency.Iran.Afghanistan
منابع
کتب و مقالات
ابو زهره، محمد، الجریمه و العقوبه فى الفقه الاسلامى، انتشارات دار الفکر العربى،(1419)
ابر القیم الجوزیه(بی تا)، الطرق الحکمیه فی السیاسه  الشرعیه، دارالجیل،بیروت، ص337
ابراهیمی، حسن؛ گلدوست جویباری، رجب، تشتت ماهیت جرایم مواد مخدر در نظام حقوق کیفری ایران و مطالعه تطبیقی با حقوق افغانستان،پژوهش های حقوق جزا و جرم شناسی،9، ش18،بهمن 1400،صص355-384.
اسمعیل پورعسکر، ندا، بررسی و نگرشی از جایگاه مواد مخدر از منظر قرآن و اسلام، دومین همایش بین المللی علوم مدیریتی، تربیتی، اجتماعی و روانشناسی، تهران،(1398) https://civilica.com/doc/1018602
امام خمینی، روح الله، تحریر الوسیله، قم، موسسه اسماعیلیان، 1408 ه.ق، ص165
اونا او، راج ناریان، ماکس ریتیگ، سکات سکایفر، اننا ستفیس و‌ایلی سوگرمن؛ کتاب مبادی حقوق جزای افغانستان، پروژه تعلیمات حقوقی افغانستان دانشکده حقوقی داشگاه ستانفورد،(2016).
آقابابایی، اسماعیل، دیدگاه شرع و قانون در برخورد با جرایم مرتبط با مواد مخدر، رواق اندیشه شماره 43،(1384).
تقی پور، علیرضا، تاثیر نظام حقوق بشر بر اساسنامه دادگاه‌های کیفری بین المللی در زمینه مجازات اعدام، پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی، شماره 10 ؛نیم سال دوم 1396، صص101-125.
پاک نهاد، امیر، آسیب شناسی مجازات اعدام در حقوق ایران ، دایره المعارف علوم جنایی، جلد اول؛ تهران، انتشارات میزان ،1392.
زحیلی، وهبه، العقوبات الشریعه و الاقضیه و الشهادات، منشورات کلیه الدعوه الاسلامیه، لجماهریه، العظمی،(1991)، ص108
حبیبی، ضامن علی،سیاست جنایی افغانستان در قبال مواد مخدر، فصلنامه کاتب، سال 5، شماره 10، پاییز 1397،صص 67-86.
حبیبی تبار، جواد؛ حبیبی، ضامن علی؛ مبانی فقهی مجازات اعدام در جرایم مواد مخدر، مجله فقه، سال بیست ویکم، شماره 1، تابستان،(1393)صص 32ـ93.
حبیب زاده،محمد جعفر؛ علی پور، عادل؛ منع مجازات اعدام تعزیری در فقه امامیه، مجله مطالعات فقه و حقوق اسلامی ، سال5 ، شماره 9؛ پاییز و زمستان( 1392)، صص43-66.
حدادزاده نیری، محمدرضا، حبیب زاده، محمدجعفر، فرجیها؛ واکاوی اثر بخشی اعدام در جرایم مواد مخدر در پرتو نظریه های تحلیل اقتصادی جرم ، پژوهش حقوق کیفری ، دوره هشتم، شماره سی و یکم، تابستان 1399، صص 9-39
خداخواه، نسیم،بررسی فقهی حقوقی مجازات اعدام در جرایم مواد مخدر، مجله پژوهش و مطالعات علوم انسانی، سال اول ، شماره6، دی ماه(1398).
رحم دل، منصور، ؛ حقوق کیفری مواد مخدر، ویرایش اول، انتشارات سها دانش،(1383).
ساریخانی، عادل؛ آقابابایی بنی، اسماعیل؛ واکاوی مستندات فقهی اعدام تعزیری ، پژوهش حقوق کیفری، سال سون، شماره هشتم، پاییز (1393)؛ صص9-32.
سلیمی، فرزین و محمودآبادی، رضا،بررسی ماهیت مجازات اعدام در جرم قاچاق مواد مخدر در ایران،کنگره بین المللی جامع حقوق ایران،(1395) https://civilica.com/doc/634040
شریعتی سبزواری، محمدباقر، مقاله نگرشی بر احکام اسلام و مواد مخدر، مجله معارف اسلامی،(1385).
شافعی، محمد، التجسس فی عصر الرسول، دارالشباب العربی، بی جا، (1416ه.ق).
صالحی، شعله، تاریخچه مصرف تریاک در‌ایران، فصلنامه سلامت اجتماعی و اعتیاد، تهران،(1393).
صدریان، زهرا، مواد مخدر از منظر قانون وشرع اسلام، همایش ملی پیشگیری از اعتیاد، شاهین شهر و میمه،(1395 https://civilica.com/doc/624312
صلح‌چی، محمدعلی؛ نصیری، شهریار؛ مجازات اعدام در جرایم مواد مخدر در نظام حقوقی ایران بر اساس موازین حقوق بین الملل بشر؛ حذف یا ابقاء، مجله حقوقی بین‌المللی، پاییز و زمستان، شماره 59،(1397)،صص 143-170.
عادل، ساریخانی، عادل؛ توکل پرور، محمد‌هادی، مفهوم شناسی «تعزیرات منصوص شرعی»با تاکید بر نظرهای شورای نگهبان، فصلنامه دانش حقوق عمومی،(1395).
عرفانی، ابراهیم و مصطفایی،نادر،تعامل رسانه ها با سیاست کیفری ایران در قبال جرایم مواد مخدر، فصلنامه علمی-حقوقی قانون یار، دوره دوم شماره هشتم زمستان(1397).
غلام حیدر، علامه، آموزه های جرم شناسی در کود جزا، مجله علمی پژوهشی سارانوال، لوی سارانوالی، سال بیست و هفتم، شماره 52، کابل، خزان (1397).
غلام حیدر، علامه، نقد بر قانون جزای  افغانستان ، فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات حقوقی، شماره 7، سال دوم، قم، خزان (1386)، صص91-120.
غلام حیدر، علامه،نقد و بررسی کود جزای افغانستان 1396، کتاب سینا، دانشگاه ابن سینا، سال پنجم، شماره پنجم، بهار(1397).
غلامی، حمیدالله، قاچاق مواد مخدر و روان گردان، مصادیق و مجازات آن در قوانین جزایی افغانستان، فصلنامه علمی –پژوهشی خارناوال، سال 28 ام، شماره 57.119-147

کلانتری خلیل آباد، عباس؛ متولی زاده نائینی، نفیسه؛گلستان رو، صدیقه؛ نقدی فقهی بر تعیین مجازات اعدام در جرایم مواد مخدر، فقه و اصول، سال پنجاهم، شماره 3، شماره پیاپی 114، پاییز 1397، صص146-127.

کونانی، محمدرضا و قلایی، میثم، حرمت حمل مواد مخدر براساس مبانی فقهی، فصلنامه علمی دانش انتظامی لرستان،(1399).

کاظمی، مسعود، تاثیر مجازات اعدام بر بازدارندگی از جرایم مواد مخدر و روان گردان،فصلنامه سلامت اجتماعی و اعتیاد 4،(1393) ،صص101-118
لطفی، اسدالله، مبانی شرح المعه(الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه شهید ثانی)، مجمع علمی‌ و فرهنگی مجد،(1387).
مظاهرپور، تهمینه، جعفری، مهران،بررسی احکام فقهی مواد مخدر از نظر علمای معاصر مذاهب خمسه، اولین همایش ملی یافته های نوین در علوم انسانی و امنیت اجتماعی، تهران، ) 1395)،https://civilica.com/doc/669833
موسوى بجنوردى، سید محمد ، میزگرد مرور زمان در دعوی حقوقی و کیفری، فصلنامه رهنمون، نشریه مدرسه عالی شهید مطهری، شماره 4 و 5 ،(1372)،112-170.
موسی خمینی، سید روح الله. صحیفه امام،دوره 22 جلدی، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی،چاپ چهارم، جلد 20 ،(1379)
نوایی، عبدالحسین، ماجراهای منع تریاک، گنجینه اسناد، بهار، شماره 1) 1370)16-35.
 
تارنماها
 
موسسه مطالعات تاریخ معاصر‌ایران ،تارنمای  موسسه مطالعات تاریخ معاصر‌ایران،تاریخ آخرین ویرایش 1398/09/07 ؛تاریخ دسترسی 1399/06/06 ، http://www. iichs. ir/s/8370
حمید غلامی،یادداشت حقوقی،تاریخ آخرین ویرایش 1390/03/04 ،تاریخ دسترسی 1399/06/01 ، http://hamidgholamilawyer. blogfa. com/post/127
قوانین‌ایران
قانون تحدید تریاک مصوب 23/12/1289
قانون مجازات عمومی‌مصوب 1304
قانون انحصار دولتى تریاک مصوب در 26 تیر 1307
قانون مجازات مرتکبین قاچاق تریاک مصوب 16 مرداد1307
قانون اصلاح قانون انحصار دولتی تریاک در سال 1311
قانون تخفیف باندرول تریاک مصوب30/2/1310
قانون طرز جلوگیرى از قاچاق تریاک مصوب 3/9/1308
قانون مجازات مرتکبین قاچاق مصوب29/12/1312
نظامنامه هیئت وزیران مبنی بر تجدید ساخت و توزیع ادویه مخدر مصوب 25/4/1313
قانون منع کشت خشخاش و استعمال تریاک مصوب17/08/1334
قانون الحاق دولت‌ایران به پروتکل تحدید و تنظیم کشت خشخاش و تولید و تجارت بین المللى و تجارت عمده مصرف تریاک مصوب 14/8/1336
قانون مربوط به منع کشت خشخاش و استعمال مواد افیونی مصوب 19/02/1338
قانون اجازه کشت محدود خشخاش و صدور تریاک مصوب 13/12/1347
قانون تشدید مجازات مرتکبین اصلى جرایم مندرج در قانون کشت خشخاش مصوب 31/3/1348
قانون مربوط به مواد روانگردان ( پسیکوتروپ)مصوب 08/02/1354
 قانون آزادی متهمان و محکومین به مواد مخدر به مناسبت سالگرد 15 خرداد مصوب 20/2/59
قانون تشدید مجازات مرتکبین جرائم مواد مخدر و اقدامات تأمینی و درمانی به منظور مداوا و اشتغال به کار‌معتادین مصوب 19/3/59
قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب ۱۳۶۷
قانون مجازات اسلامی‌مصوب 1370
قانون‌ایین دادرسی کیفری دادگاه‌های عمومی‌و انقلاب در امور کیفری مصوب 1378
قانون مجازات اسلامی‌مصوب 1392
 قانون‌ایین دارسی کیفری مصوب1392 اجرایی 1394
قانون الحاق یک ماده به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 26/7/1396
قوانین افغانستان
1-نظامنامه جزای عمومی‌مصوب اول اسد سنه 1300 شمسی (1/5/1300 )
2-نظامنامه جزای عمومی‌مصوب 17میزان سنه 1302 شمسی ( 17/7/1302)
3-نظامنامه جزای عمومی‌ مصوب 15حمل سنه 1307 شمسی (15/1/1307)
4-نظامنامه توقیف خانه‌ها و محبوسخانه‌ها مصوب 13میزان 1302(13/07/1302)
5-نظامنا مه توقیف خانه‌ها ومحبوسخانه‌ها مصوب 13میزان 1305(13/07/1305)
6-نظامنامه اخذ رسوم گمرک مصوب 15جدی سنه 1309(15/10/1309)
7-اصول‌نامه تریاک مصوب ۹ برج اسد 1335شمسی (09/06/1335)
8-اصول‌نامۀ منع زرع، تجارت، خرید و فروش، ورود و صدور و استعمال تریاک در افغانستان مصوب 2 برج قوس 1336 (02/10/1336)
9-اصول‌نامه جزای عسگری افغانستان مصوب 3/4/1339
10-اساسنامه اتحادیه پستی جهانی در تاریخ 15/9/49
11-قانون گمرکات مصوب 28/9/52
12-قانون انسداد قاچاق مصوب 22 دلو 1348(22/10/1348)
13-قانون جزا افغانستان مصوب سال 1355
14-قانون مبارزه علیه مواد مخدرمصوب 3/12/1369
15-قانون مبارزه علیه مواد مخدر مصوب 1369 پذیرفته شده توسط طالبان در تاریخ 17 /5/1379
16-قانون مبارزه علیه مواد مخدر مصوب 1382
17-قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 1384
18-قانون مبارزه علیه مسکرات و مواد مخدر و کنترول آن مصوب 1389
19-قانون جزا افغانستان مصوب سال 1396
نظریه مشورتی
نظریه مشورتی 7/1171مورخ 2/3/1375 اداره حقوقی قوه قضاییه