تعالی حقوق

تعالی حقوق

بررسی مفهوم «نظیر جنایت» در قانون مجازات اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار و عضو هیات علمی دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
2 استادیار و عضو هیات علمی دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
چکیده
عبارت «نظیر جنایت» در قانون مجازات اسلامی از مفاهیم مبهمی است که تفاسیر متفاوتی از آن صورت گرفته است. مطابق نظری که در مقاله حاضر پذیرفته شده است، عبارت مزبور ناظر به روش تحقق جنایت نیست و ارتباطی به آن ندارد؛ همچنان‌که عبارت مزبور از بحث اشتباه در هدف نیز منصرف است و نمی‌توان با استناد به آن، خطای در هدف را عمدی دانست. دقت در عبارت نظیر جنایت نشان می‌دهد که نظر قانونگذار به نظیر و مشابه جنایتِ مقصودِ مرتکب است و لذا در جرم قتل که نظیر و مشابهی ندارد، چنین عبارتی فاقد معنا خواهد بود و تنها می‌توان آن را در جنایت بر اعضاء تصور نمود؛ به این صورت که اگر مرتکب قصد از بین بردن یا صدمه به عضوی خاص را داشته باشد، اما عضوی مشابه عضو مورد قصد از بین برود یا صدمه بیند، جنایت واقع‌شده عمدی خواهد بود. همچنین، معیار تشخیص عبارت مزبور، تنها عرف است؛ بطوری که عرف جنایت مقصود و جنایت واقع‌شده را چنان مشابه بداند که قصد هر یک به جای دیگری را کافی به حساب آورد. مانند آنکه مرتکب قصد کور کردن چشم چپ قربانی را داشته باشد، اما چشم چپ وی نابینا شود. بنابراین، اگر مرتکب قصد ارتکاب جنایت شدیدی کند، اما جنایت واقع‌شده خفیف‌تر از آن باشد، نمی‌توان به دلیل این که وی قصد جنایت شدیدتری را داشته است، جنایت واقع‌شده را عمدی دانست. مانند آنکه وی قصد کور کردن چشم قربانی را داشته باشد، اما در عمل رفتار او موجب قطع شدن بند انگشت قربانی گردد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Examining the meaning of the "like a Jenayat" in the Islamic Penal Code

نویسندگان English

Abbas Mohammadkhani 1
Majid Sadeghnejad 2
1 Assistant professorand faculty member, University of Ilam, Ilam, Iran
2 Assistant professorand faculty member, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran
چکیده English

The phrase "like a Jenayat" in the Islamic Penal Code is one of the ambiguous concepts that have been interpreted differently. According to the opinion accepted in this article, the said phrase does not refer to the method of committing the “Jenayat” and has nothing to do with it; Also, the above-mentioned phrase refrains from discussing the Mistake in the purpose, and it cannot be considered that theMistake in the purpose is intentional by referring to it. The accuracy of the phrase like a Jenayat shows that the opinion of the legislator is similar to the intent of the perpetrator of the crime, and therefore, in the crime of murder, which has no equivalent, such a phrase will have no meaning and can only be imagined in a crime against the body part. ; In such a way that if the perpetrator intends to destroy or injure a specific body part, but a body part similar to the intended body part is destroyed or injured, the committed crime will be intentional. Also, the criterion for distinguishing the said phrase is only custom; In such a way that the custom considers the intended crime and the actual crime to be so similar that the intention of each is considered sufficient instead of the other. Like when the perpetrator intends to blind the victim's left eye, but his left eye becomes blind. Therefore, if the perpetrator intends to commit a serious crime, but the actual crime is milder than that, the actual crime cannot be considered intentional because he intended to commit a more serious crime. Like if he intends to blind the victim's eyes, but in practice his behavior causes the victim's knuckles to be cut off.

کلیدواژه‌ها English

Jenayat
like Jenayat
Murder
Crime against body part. Mens rea
آقایی­نیا، حسین، جرایم علیه اشخاص، جنایات، چاپ هجدهم، تهران، انتشارات میزان، 1399.
ابن­براج، المهذب، ج 2، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، 1406.
حاجی­ده­آبادی، احمد، جرایم علیه اشخاص، قتل، تهران، انتشارات میزان، 1396.
خمینی، روح الله، تحریر الوسیله، ج 2، الطبعه الثانیه، نجف، دار الکتب العلمیه، 1390.
خویی، ابوالقاسم، مبانی تکمله المنهاج، ج 2، الطبعه الثانیه، قم، المطبعه العلمیه، قم، 1396.
ساریخانی، عادل و فضلی، مهدی، جنایت نظیر و اشتباه در جنایت در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، مجله پژوهش حقوق کیفری، سال هفتم، شماره 26، بهار 1398، 226 191.
شهید اول، القواعد و الفوائد، ج 1، قم، مکتبه المفید، بی­تا.
شهید ثانی، مسالک الافهام، ج 15، بی جا، موسسه المعارف الاسلامیه، 1416.
صادقی، محمد هادی، جرایم علیه اشخاص، چ بیستم، تهران، انتشارات میزان، 1393.
طوسی، محمد بن حسن، الخلاف، ج 5، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، 1417.
قانون مجازات اسلامی در پرتو نظرات شورای نگهبان، تهران، ویرایش سوم، پژوهشکده شورای نگهبان، 1396.
فاضل اصفهانی، کشف اللثام، ج 11، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، بی­تا. 
مرادی، حسن، جرایم علیه اشخاص، جنایات، تهران، انتشارات میزان، 1396.
محقق حلی، شرایع الاسلام، ج 4، تحقیق از سید صادق شیرازی، چاپ دوم، تهران، انتشارات استقلال، 1409.
محمدخانی، عباس، عنصر روانی جرم، ج 1، کلیات عنصر روانی- عنصر روانی جرائم عمدی، تهران، انتشارات میزان، 1395.
محمدخانی، عباس، عنصر روانی جرم، ج 2، جرائم غیرعمدی، تهران، انتشارات میزان، 1397.
مزروعی، رسول، شرح مبسوط قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، مبحث قصاص، تحت اشراف آیت الله هاشمی شاهرودی، انتشارات موسسه دائره المعارف فقه اسلامی، چاپ اول، سال 1394.
مصدق، محمد، شرح قانون مجازات اسلامی (قصاص) با رویکردی کاربردی، جلد چهارم، انتشارت جنگل، چاپ سوم، سال 1399.
میرمحمدصادقی، حسین، جرایم علیه تمامیت جسمانی اشخاص، انتشارات میزان، چاپ 29، زمستان 1399، ص 144.
نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج 42، تحقیق شیخ محمود قوچانی، الطبعه الثالثه، بی‌جا، المکتبه الاسلامیه، 1367ش.