چکیده
زمینه و هدف: یکی از جرایم دارای آثار روانی مخرب قتل زنجیره ای است که بیشتر جنبه روان شناختی آن بر جنبه حقوقیش تفوق دارد از این روست که دست یابی به یک تعریف دقیق و یک پارامتر معین در تعیین مفهوم آن کار بسیار دشواری است. بر این مبنا، در این پژوهش با هدف بررسی علل روان شناختی موثر بر ارتکاب قتل های زنجیره ای و ارکان این قتل ها با مداقه در پرونده ی مهین قدیری بعنوان اولین قاتل زنجیره ای زن پرداخته می شود.
روش: روش تحقیق در این پژوهش، کیفی و مبتنی بر رویکرد توصیفی ـ تحلیلی است. گردآوری داده‌ها به‌صورت کتابخانه‌ای و اسنادی انجام گرفته است. بدین منظور، از منابع نظری شامل کتاب‌ها و مقالات در حوزه روان‌شناسی جنایی، جرم‌شناسی و حقوق کیفری، همچنین از پرونده قضایی و گزارش‌های رسمی منتشرشده درباره پرونده مهین قدیری بهره‌گیری شده است. شیوه تحلیل داده‌ها بر اساس تحلیل محتوای کیفی بوده و تلاش شده است با مقایسه داده‌های نظری و شواهد پرونده، عوامل روان‌شناختی مؤثر بر ارتکاب قتل‌های زنجیره‌ای مورد بررسی قرار گیرد.
یافته ها: تحلیل پرونده نشان داد که انگیزه مالی یکی از محرک‌های اصلی قتل‌ها بوده و پس از هر قتل، جواهرات و اقلام باارزش قربانیان مورد سرقت قرار می‌گرفته است. این یافته با نظریه انتخاب عقلانی همخوانی دارد و نشان می‌دهد که حتی اعمال خشونت‌آمیز شدید نیز می‌تواند با محاسبه سود و زیان و انتخاب هدفمند قربانیان همراه باشد.
نتایج: از منظر روان‌شناختی، مهین قدیری دارای ویژگی‌های سایکوپاتیک و اختلالات روانی قابل توجه بوده است. بررسی پرونده نشان داد که وی اختلالات جامعه‌ستیزی، ناپختگی روانی و مشکلات شخصیتی داشته و توانایی حفظ شغل پایدار یا روابط اجتماعی سالم را نداشته است. این ویژگی‌ها با نظریه‌های روان‌شناسی جنایی و اختلالات شخصیتی مرتبط است و نقش مؤثری در تکرار اعمال خشونت‌آمیز ایفا می‌کند.